In Nederland gaan zwangere vrouwen vaak pas zes weken voor de uitgerekende datum met zwangerschapsverlof, terwijl klachten meestal al eerder beginnen. Dit roept de vraag op of het zwangerschapsverlof verlengd zou moeten worden of dat er meer maatwerk nodig is tijdens de zwangerschap zelf.
Zwangere vrouwen ervaren vaak lichamelijke klachten
Liselore Bekkema, bijvoorbeeld, had vanaf het begin van haar zwangerschap ernstige misselijkheid die niet verdween. Dit maakte haar werk als webredacteur zwaar, maar ze werkte door tot de wettelijke zesendertig weken zwangerschap. Veel zwangere vrouwen ervaren soortgelijke klachten, die vaak al vroeg in de zwangerschap beginnen, maar blijven de meeste vrouwen werken zonder zich ziek te melden.
In Nederland is het zwangerschapsverlof korter dan in veel andere Europese landen, met een totaal van slechts zestien weken. Het verlengen van het zwangerschapsverlof na de bevalling is een vaak besproken kwestie, maar er wordt zelden gesproken over de periode vóór de bevalling, ondanks de gezondheidsklachten die veel vrouwen ondervinden.
Zwangere vrouwen moeten werk aanpassen
Monique van Beukering is bedrijfsarts bij Zorg van de Zaak, een netwerk van bedrijven die samenwerken aan een gezondere werkomgeving en onderzoeker bij Amsterdam UMC op het gebied van veilig werken tijdens zwangerschap. Zij benadrukt dat zwangerschap een enorme lichamelijke belasting is. Veel zwangere vrouwen ervaren vermoeidheid door veranderingen in het bloedvolume en het extra werk van hart en longen. Hoewel niet elke zwangere vrouw eerder met werken moet stoppen, is het wel belangrijk om het werk aan te passen aan de zwangerschap. Dit voorkomt risico’s zoals vroeggeboorte, die kan ontstaan door te veel lichamelijke belasting, zoals lang staan of zwaar tillen, of door te veel werkuren.
Persoonlijke omstandigheden spelen ook een rol: vrouwen met klachten zoals bekkeninstabiliteit of hoge bloeddruk hebben meer behoefte aan aanpassingen in hun werk dan vrouwen zonder deze problemen.
Onvoldoende kennis en angst om hulp te vragen
Veel zwangere vrouwen weten niet dat ze recht hebben op bepaalde aanpassingen in hun werk, zoals regelmatige werktijden of extra rust. Vakbondsbestuurder Lisa Viktorsson merkt op dat veel vrouwen niet durven om hun werk aan te passen uit angst voor negatieve gevolgen voor hun carrière of baan. Dit komt bijvoorbeeld naar voren uit een geval van een vrouw wiens verzoek om zittend werk te doen werd geweigerd en haar contract niet werd verlengd.
Ook blijkt uit onderzoek van Van Beukering dat veel zwangere vrouwen niet veilig werken. Ongeveer 50% van de zwangere vrouwen in Nederland werkt niet op een manier die de gezondheid van moeder of kind waarborgt.
Het belang van goed werkgeverschap
Van Beek, beleidssecretaris bij VNO-NCW, adviseert werkgevers om tijdig een gesprek te voeren met zwangere werknemers om samen een plan te maken. Werk moet tijdens de zwangerschap op maat worden aangepast, afhankelijk van de specifieke klachten van de werknemer en de aard van haar werk. Dit voorkomt uitval en vermindert uiteindelijk kosten door ziekteverzuim. Vroeg ingrijpen zorgt ervoor dat zwangere vrouwen vaak tot aan hun verlof kunnen blijven werken.
Werkgevers moeten ook alert blijven op signalen zoals harde buiken, die wijzen op overbelasting. Het negeren van zulke signalen kan leiden tot langduriger verzuim en gezondheidsrisico’s voor zowel moeder als kind.
Meer maatwerk op de werkvloer
Zwangere vrouwen moeten meer ondersteuning en maatwerk op de werkvloer krijgen. Dit kan niet alleen bijdragen aan de gezondheid van moeder en kind, maar ook zorgen voor minder ziekteverzuim. Werkgevers zouden meer aandacht moeten hebben voor de risico’s van zwangerschap op het werk en moeten vrouwen tijdig informeren over hun rechten en mogelijkheden. Zwangere vrouwen moeten zich niet schamen om hulp te vragen of om hun werk aan te passen, zodat ze op een gezonde manier kunnen blijven werken tot hun verlof.
Bron: nrc.nl – beeld: iStock.com/GeorgeRudy
