De Verenigde Naties maken zich zorgen. Niet omdat er wereldwijd te weinig kinderen geboren worden – dat gaat langzaam genoeg – maar omdat veel mensen minder kinderen krijgen dan ze eigenlijk zouden willen. Ook in Nederland zien we dat terug. Veel stellen dromen van twee of drie kinderen, maar komen vaak niet verder dan één of twee. Maar wat moet een land doen? Moet Nederland, net als Rusland en Zuid-Korea, actief baby’s gaan promoten?
Waarom krijgen we minder kinderen?
Demograaf Daniël van Wijk legt uit: ‘Het krijgen van kinderen is steeds meer een bewuste keuze geworden. Veel ouders willen eerst hun leven op orde hebben: een stabiel inkomen, een vaste baan, een fijn huis. Maar dat lukt lang niet altijd.’ Onzekerheden spelen een grote rol. Denk aan tijdelijke contracten, hoge huizenprijzen en studieschulden. Uit onderzoek blijkt zelfs dat in regio’s waar de huizenprijzen snel stijgen, het aantal geboortes juist harder daalt. Sommige stellen wachten zo lang met kinderen dat biologische grenzen hen uiteindelijk inhalen.
Wat doen andere landen?
In landen als Rusland en Zuid-Korea zijn de zorgen nog groter. In Zuid-Korea ligt het geboortecijfer zelfs onder de 1 kind per vrouw. Dat betekent dat de jonge beroepsbevolking in rap tempo kleiner wordt, terwijl het aantal ouderen groeit. Daarom worden financiële prikkels ingezet. Bedrijven in Zuid-Korea bieden flinke bonussen of kinderopvangsubsidies en in Rusland krijgen gezinnen eenmalige uitkeringen of goedkopere hypotheken zodra er een kind bijkomt. Toch blijkt uit ervaring dat dit vaak alleen leidt tot een tijdelijke piek. Ouders halen een geplande zwangerschap naar voren, maar nemen uiteindelijk niet méér kinderen.
Babybonus: wondermiddel of niet?
Het idee van een babybonus klinkt aantrekkelijk. Even een duwtje in de rug, en hopelijk meer geboortes. Maar volgens deskundigen werkt dat meestal niet op de lange termijn. Demograaf Alexey Raksha legt uit dat zulke maatregelen in Rusland vooral populair zijn omdat ze ouders tijdelijk financieel lucht geven. Maar meer kinderen worden er uiteindelijk niet geboren. Bovendien waarschuwt de VN voor de gevaren van een te sterke nadruk op ‘plichtsgevoel tegenover het land’. Dat kan leiden tot druk, ongelijkheid en zelfs schendingen van mensenrechten. Denk aan landen waar abortus aan banden wordt gelegd in de hoop op meer geboortes – zonder dat het geboortecijfer echt stijgt.
Wat werkt wél?
Volgens experts ligt de sleutel niet in bonussen, maar in het wegnemen van drempels. Wat helpt, is beleid dat het combineren van werk en gezin makkelijker maakt.
- Ruim ouderschapsverlof: In Scandinavische landen, waar ouders maandenlang verlof krijgen en dit vaak eerlijk tussen partners verdeeld wordt, liggen de geboortecijfers hoger dan elders in Europa.
- Betaalbare kinderopvang: Als ouders zeker weten dat hun kind veilig en goed wordt opgevangen, wordt het aantrekkelijker om (nog) een kind te krijgen.
- Betaalbare woningen: Toegang tot een groter of geschikter huis maakt het praktisch haalbaar om een gezin uit te breiden.
- Zekerheid voor jongeren: Vaste banen, minder studieschulden en perspectief geven jonge stellen het vertrouwen om de stap te zetten.
En Nederland dan?
Het Nederlandse geboortecijfer ligt met gemiddeld 1,5 kind per vrouw, lager dan ouders zouden wensen. Toch is de situatie minder nijpend dan in Zuid-Korea of China. Daar dreigt een economische crisis doordat er straks te weinig werkenden zijn voor de grote groep ouderen. De vraag is dus: moeten wij actief aan ‘zwangerschapspromotie’ doen? Volgens Van Wijk is dat niet de oplossing. ‘Vergrijzing is een feit. Het belangrijkste is dat we ongelijkheid voorkomen en ervoor zorgen dat stellen die wíllen, ook daadwerkelijk kinderen kúnnen krijgen.’
Bron: nos.nl/nieuwsuur – Beeld: iStock.com/SerrNovik + iStock.com/LightFieldStudios
Meer laatste nieuwsberichten
