Beeld: Pexels.com/Anna Shvets
Wist je dat baby’s al vroeg in staat zijn om met je te communiceren? Je kunt er al mee beginnen in je zwangerschap! Op deze manier leer je elkaar goed kennen. Dat is niet alleen goed voor de ouder-kind relatie maar is ook belangrijk voor de ontwikkeling van je baby.
Als je kindje geboren is, is deze volkomen afhankelijk van de ouders. Al sinds de oertijd zijn baby’s gewend om de hele tijd dicht bij de moeder te zijn. Deze nabijheid heeft je kindje nodig om alle indrukken te verwerken. Baby’s zijn van nature sociale wezens en dus al in een heel vroeg stadium in staat om te communiceren door oogcontact, aanraking en stemgeluid.
Waarom communiceren met je baby belangrijk is
Direct na de geboorte is je baby al in staat om contact met je te maken. Iets oudere baby’s kunnen hun tong al uitsteken als jij dat ook doet, ook kunnen baby’s al heel snel vinger- en handbewegingen nadoen. Baby’s voelen zich prettig als je met ze communiceert, er wordt een vertrouwenshormoon aangemaakt, dit stofje heet oxytocine. Baby’s waarmee weinig gecommuniceerd wordt maken een stresshormoon aan, cortisol. Het kan leiden tot een taalachterstand en zelfs agressief gedrag bij kinderen. De hersenen van een baby groeien tussen de nul en 3 jaar explosief en groeien daarna in een langzamer tempo door. In de eerste jaren worden in een razend tempo hersenverbindingen aangelegd. Deze fase is voor een kind van cruciaal belang bij de ontwikkeling.
Hoe communiceren baby’s
Een pasgeboren baby kan nog niet praten, maar het is wel in staat om met je te communiceren. Je baby praat met je door zich te ontspannen, als het zich tevreden voelt. Je baby zal gaan huilen als het pijn of honger heeft, zich moe of verlaten voelt. Huilen is een sterke manier om jou iets duidelijk te maken. Geen je kindje niet te snel een speen, kijk eerst wat je baby wil vertellen of wat het nodig heeft. Als je dat doet leer je je kindje steeds beter begrijpen! Iets oudere baby’s kunnen je ook veel vertellen, dat doen ze met hun ogen, gezichtsuitdrukkingen en door bewegingen. Ook met stemgeluidjes kunnen ze laten weten hoe ze zich voelen. Als je baby ongeveer 6 weken oud is, kunnen ze ook naar je lachen.
Communiceren met het babylijfje
Baby’s en peuters kunnen heel goed met hun lichaam laten zien wat ze willen of wat ze juist niet willen. Leg je baby daarom regelmatig op een speelkleed. Dat is niet alleen goed voor de ontwikkeling van het lichaam (het helpt tegen het ontwikkelen van een voorkeurshouding) maar is ook heel goed voor het zelfvertrouwen. Beweegt je kindje zijn armpjes driftig op en neer, bijvoorbeeld als jullie een spelletje spelen, dan is het opgewonden. Trekt je baby een holle rug dan voelt je baby zich niet gemakkelijk en is angstig.
Ook aanraken is praten met je baby
Ook aanraken is een voor een baby een belangrijke vorm van communicatie. Dit kan het geven van een knuffel zijn, of het afdrogen na het badritueel, of een babymassage. Probeer het in ieder geval met aandacht te doen!
Zingen en lezen is ook praten met je kindje
De meeste baby’s vinden liedjes zingen heerlijk, net zoals boekjeslezen. Het ritme, de herkenning geven je baby een gevoel van veiligheid en is ook fijn bij bepaalde rituelen, zoals het in bad gaan of naar bed gaan. Door het zingen en voor te lezen help je je kindje ook met de ontwikkeling van taal en het leren spreken.
Handgebaren
Anders dan wat er vaak gedacht wordt, kunnen baby’s al handgebaren leren en toepassen voordat ze kunnen praten. Daarmee kunnen baby’s duidelijk maken wat ze willen en raken ze minder gefrustreerd. Hier kun je daar meer over lezen.
Hieronder geven we verschillende tips om beter met je kindje te praten
Benoem wat je met de baby doet
Door naar de ouders en de mensen om hun heen te luisteren en te kijken leert je baby enorm veel. Daarom is het zo belangrijk dat je als ouder benoemt wat je aan het doen bent. Dus zeg: ‘volgens mij ben je slaperig en moe, ik zal je lekker in je bedje gaan leggen.’ En: ‘och meisje, heb je misschien buikkrampjes, zal ik je buikje even wrijven?’ Bij veel ouders gaat dit al op een heel natuurlijke manier vanzelf. Door te benoemen leert je baby het verband te leggen tussen het woord en de handeling of een voorwerp. Dit is de start van de taalontwikkeling van je kind!
Herken wat je baby wil zeggen met deze bewegingen
Als je regelmatig tegen je baby praat zul je zien dat deze vaak zijn wijsvingertje of pink opsteekt. Daarmee geeft je kindje aan dat het jouw aandacht heeft. Zijn de handjes open en los dan is je kindje ontspannen, dat zie je meestal tijdens het slapen. Strekt je baby zijn vingers dan is je kindje geschrokken of handelde je iets te snel. Een duimpje in een strak vuistje betekent: ik span me erg in! Zie je nagelafdrukken dan wil je baby zich afsluiten voor prikkels of het is boos. Kijkt je kindje je aan met een open blik dan staat het open voor communicatie. Draait je baby zijn hoofdje weg of knijpt het de ogen dicht, dan is je baby moe of het is allemaal wat te veel. Zakt het kinnetje op de borst, dan wil je baby even geen contact meer.
Signalen van vermoeidheid bij je baby
Baby’s huilen niet van het een of andere moment omdat ze willen slapen. Als je goed kijkt zie je je baby eerst een paar keer gapen, je ziet je kindje wegkijken, of in de oogjes wrijven, of je kindje is flink aan het jengelen. Andere signalen zijn: staren, een vreemde grimas op het gezicht, het gezichtje in jouw bovenlichaam drukken, zich overstrekken, rode wangetjes en gebalde knuistjes. Pas daarna begint het huilen.
Herken de hongersignalen
Hoe kun je zien of je baby honger heeft? Let dan eens op deze signalen: sabbelen op vingers of handjes, met de tong likbewegingen maken of de tong uitsteken, smakken, zuiggeluidjes, draaien met het hoofdje. Is je baby oververmoeid is, of huilt het regelmatig, dan zullen de signalen moeilijker te zien zijn omdat je baby alleen maar kan huilen.
Communiceren kan al voor de geboorte
Tijdens de zwangerschap hoort je baby al veel geluiden. Vanaf 20 weken kan je kindje geluiden waarnemen en kun je dus al starten met communiceren. Naast het ruizen van het bloed, de hartslag en gekke plopgeluidjes van je darmen hoort je baby ook de stemmen van jou, partner en eventuele broertjes en zusjes. Deze stemgeluiden en de daar bijhorende patronen zal je baby gaan herkennen. Dus praat maar veel tegen je buik als je zwanger bent, dat zal je baby een vertrouwd en veilig gevoel geven.
De basis voor alle communicatie is liefde, tijd en aandacht
Probeer de tijd te nemen om met je baby te ‘praten’ zonder prikkels van buitenaf waardoor je kindje kan worden afgeleid. Maakt je baby geluidjes, speel hier dan op in, geef antwoord of herhaal de klanken. Dan voelt je baby zich begrepen. Maak van elke handeling, van het in badje doen, aankleden, een schone luier geven, voeden, spelen en het naar bed brengen, een communicatiemoment. Doe je dat niet, en ben je gehaast, dan heeft dat effect op je kind. Die voelt namelijk heel goed aan of je haast hebt, of last van stress. Het resultaat kan zijn dat je kind veel huilt, steeds bij jou wil zijn en slecht slaapt. Beseft dat een baby soms wel 20 seconden nodig heeft om een prikkel te verwerken!
Communiceren met je baby en je smartphone
Checken of je een bericht hebt ontvangen, even naar Facebook of Instagram scrollen… Tegenwoordig besteden ouders wel heel veel tijd aan hun smartphone…. Niet doen! Marion van den Heuvel van de Tilburg University onderzocht het effect van gebruik van smartphones door moeders op hun baby. Hiervoor greep ze terug op het bekende ‘still-face’ experiment uit de jaren 70 waarbij moeders niet meer reageren op hun baby. Deze still-face lijkt op het gezicht van een scrollende moeder. Wat bleek? Als een moeder en een kind oogcontact hebben lopen de hersengolven gelijk. Is dat niet het geval dan valt dit patroon weg. Zelfs als baby’s zich gingen overstrekken, huilen of met de handjes wapperden om aandacht te vragen. Conclusie: geen aandacht geven is niet goed is voor de ontwikkeling van baby’s. Ze krijgen het gevoel dat ze niet belangrijk zijn en dat is van invloed op hun latere leven, met werk en in relaties.
Toonhoogte om tegen baby’s en peuters te praten wereldwijd hetzelfde
Wist je dat mensen over de hele wereld op dezelfde toonhoogte tegen hun baby praten? Meestal met hogere tonen en met meer variatie in de stem. Dit blijkt uit een onderzoek dat gehouden werd bij 21 verschillende culturen uit verschillende continenten. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Human Behaviour. Deze hoge tonen in de mensenwereld komen overeen met patronen in de dierenwereld: vriendelijk en open. En zo worden ook mensenkinderen op hun gemak gesteld. Want bij dreiging of gevaar worden meestal lagere tonen ingezet.
