Meer dan 40% van de vrouwen drinkt nog alcohol in het eerste trimester van hun zwangerschap, blijkt uit de eerste analyse van het Belgisch nationaal zwangerschapsregister BELpREG. Onderzoeker Michael Ceulemans (KU Leuven/FWO) roept op tot meer actie: ‘Een gezonde zwangerschap begint voor de bevruchting.’
Van de 1.441 vrouwen die een vragenlijst invulden, gebruikte meer dan 80% alcohol in het jaar voor de zwangerschap, 10% rookte en 4,2% gebruikte drugs. Vrouwen zeggen vaak dat ze niet meer gebruikten na de bevruchting, maar de data tonen anders. In het eerste trimester drinkt 41% nog alcohol, 6,6% rookt en 1,2% gebruikt drugs. Deze vrouwen beschouwen het zelf niet als middelengebruik tijdens de zwangerschap, terwijl het juist cruciale weken zijn voor de baby.
Hoe schadelijk is dit gebruik?
Michael: ‘In de vroege zwangerschap is er nog geen placenta, maar dat betekent niet dat er geen contact is tussen moeder en baby. Alcohol komt overal in het lichaam terecht, ook in de baarmoeder, met verhoogde kans op geboorteafwijkingen en structurele problemen zoals hart- of aangezichtsafwijkingen. Ook de verstandelijke ontwikkeling van de baby kan erdoor aangetast worden. De kans op een miskraam is groter bij alcoholgebruik. We weten niet waar de veilige grens ligt, dus het advies is simpel: niet drinken tijdens de zwangerschap. De eerste 1.000 dagen vanaf de bevruchting zijn bepalend voor de gezondheid van het kind.’
Kunnen de cijfers worden geëxtrapoleerd naar de bredere bevolking?
‘De meeste deelnemers waren hoogopgeleid en we weten dat hoger opgeleiden vaker alcohol gebruiken, terwijl lager opgeleiden vaker roken tijdens de zwangerschap. Een breder onderzoek zou mogelijk lagere cijfers voor alcoholgebruik laten zien, maar de kans bestaat dat het tabaksgebruik wordt onderschat. Het goede nieuws is dat de meeste vrouwen in de zwangerschap stoppen of hun gebruik beperken: 5% drinkt alcohol en 2 tot 3% rookt nog.’
Wat is er nodig om mensen bewuster te maken van de risico’s?
‘Vrouwen die zwanger willen worden, moeten stoppen met alcohol, tabak, e-sigaretten en drugs. De overheid moet preconceptiezorg ondersteunen en gericht informeren, bijvoorbeeld via online campagnes. Ook in populaire media, zoals de soap Thuis, kunnen zulke onderwerpen worden aangekaart, hoewel niet iedereen kijkt. Het onderwijs speelt ook een belangrijke rol. Daarnaast moeten we vrouwen die pas later zorg zoeken (na zes tot acht weken zwangerschap) beter bereiken. Informatie moet herhaald en eenduidig zijn. Toen ex-minister Maggie De Block enkele jaren geleden zei dat geen alcohol tijdens de zwangerschap het beste was, reageerde een gynaecoloog in de media dat één glas geen kwaad kon. Zulke tegenstrijdige berichten maken het lastig om de boodschap over te brengen.’
Bron: demorgen.be – Beeld: pexels.com/Cottonbro Studio – geposeerd door modellen
