babyvoeding prehistorie

Kijk, wat een grappige aardewerken potjes. Ze zijn op verschillende plaatsen in Europa gevonden, bij opgravingen van prehistorische dorpjes. Ze lijken op minitheepotjes en zijn tussen 1.200 en 450 jaar voor Christus gemaakt. Een paar duizend jaar oud dus. Archeologen stonden lang voor een raadsel: waar dienden die aardewerken dingen voor?

Prehistorische tuitbekers

Vorige maand verschenen er twee artikelen over de aardewerken potjes in het bekende wetenschappelijke tijdschrift Nature. Het aardewerk was al jaren geleden opgegraven, maar de analyse van de inhoud is nieuw: in sommige potjes had melk van runderen, schapen of geiten gezeten, in andere potjes zat een onbekend soort melk. Omdat het aardewerk gevonden is in kindergraven, denken de onderzoekers dat de functie van het aardewerk het voeden van baby’s was. Het is voor het eerst dat we te weten komen wat baby’s en kinderen in de prehistorie te drinken kregen.

Het is aardig te zien dat er duizenden jaren geleden ook al babyproducten ontworpen, gemaakt en gebruikt werden. De bakermat van de babyartikelen! De auteurs van de artikelen noemen de potjes weliswaar ‘baby bottels’, drinkflessen, maar ze lijken eerder op tuitbekers dan op onze babyflessen. Er zijn vergelijkbare potjes gevonden die nog ouder zijn, gemaakt tussen 5.500 en 4.800 jaar voor Christus. Maar daarvan is de inhoud niet geanalyseerd, zodat het niet zeker is dat deze ook voor melk gebruikt werden.

Hygiëne en voedingswaarde van babyvoeding

De auteur van het artikel in Nature gaat ook in op de gevolgen voor de gezondheid van baby’s als ze uit deze potjes dronken: het was voor baby’s vast niet gezond om melk te krijgen uit zo’n aardewerken product, want zie daar de bacteriën maar eens uit te krijgen. De baby’s hadden daardoor een grote kans op infecties. Daarnaast is runder-, schapen- of geitenmelk niet geschikt als volwaardige voeding voor mensenbaby’s. Moedermelk is voor iedere diersoort geoptimaliseerd. Melk van andere dieren bevat niet de juiste verhouding van voedingsstoffen, waardoor die minder goed opgenomen worden en er al snel tekorten ontstaan. De auteurs denken daarom dat de melk van dieren waarschijnlijk vooral als bijvoeding is gebruikt. Met hygiënische babyflessen en goed op baby’s afgestemde flesvoeding zijn we er in die paar duizend jaar wel op vooruit gegaan.

Vooruitgang in babyartikelen?

Het arsenaal aan babyartikelen is sinds de potjes aardig uitgebreid. Een recente vinding is een apparaat om baby’s automatisch de billen te wassen en de luier te verschonen. In 2017 is er een patent gegeven op deze ‘Infant washer and diaper-changer apparatus and method’. Er is een groot verschil in de manier waarop men met baby’s omgaat bij de archeologische potjes en het moderne luierverschoonapparaat. Bij het voeden met een tuitbeker geeft de volwassene persoonlijke aandacht aan het kind, bij het mechanisch verschonen is het ontbreken van die menselijke aandacht juist essentieel (het doel is immers dat de volwassene overbodig wordt).

Menselijke aandacht belangrijk bij babyontwerpen

De ontwerper van de verschoonmachine ontkent het belang van de menselijke aandacht die een baby dringend nodig heeft, juist tijdens het verschonen. Wat mij betreft zijn die prehistorische drinkpotjes een beter ontwerp, ondanks de hygiëneproblemen, want hierbij is het kind in ieder geval verzekerd van menselijke aandacht! En een gebrek aan aandacht zou nog wel eens ongezonder kunnen blijken dan een gebrek aan hygiëne.

Literatuur
Dunne, J. et al., 2019. Milk of ruminants in ceramic baby bottles from prehistoric child graves. Nature, https://doi.org/10.1038/s41586-019-1572-x
Farahbakhsh, I., 2017 Infant washer and diaper-changer apparatus and method. Patent no.US2017/0143168A1
Halcrowe, S.E., 2019. Early European babies bottle-fed animal milk, Nature, https://doi.org/10.1038/d41586-019-02805-z

Door Brecht Daams, Daams Ergonomie

Brecht Daams