Beeld: iStock.com/_jure
Mazelen is een zeer besmettelijke kinderziekte die wordt veroorzaakt door het mazelen virus. Het is geen onschuldige kinderziekte; wereldwijd sterven vele kinderen aan mazelen. Door inenten komt de ziekte bij ons niet zo vaak meer voor. Echter, door de lagere vaccinatiegraad zien we ook bij ons steeds vaker uitbraken van mazelen in ons land. In dit artikel lees je alles over de symptomen, besmetting en hoe je dit kunt voorkomen.
Wat zijn mazelen?
De incubatietijd van mazelen is 10 tot 14 dagen. Het begint met een periode waarin je kind een beetje koorts heeft, maar deze loopt snel op tot wel 40 of 41 graden. Door de geïnfecteerde slijmvliezen van de keel en luchtwegen moet je kind hoesten. Je kind krijgt waterige, rode ogen en een loopneus. Mogelijk krijgt je kindje ook diarree en moet het braken. Voordat er vlekjes verschijnen lijkt het beter te gaan, maar op de vierde dag loopt de koorts weer op. Na ongeveer 3 dagen komen er vlekjes op het lichaam van je kind die een beetje ruw en jeukerig aanvoelen. Deze onregelmatige vlekjes beginnen in het gezicht en achter de oren en breiden zich daarna snel over het lichaam uit.
Hoe kun je de mazelen herkennen?
Het bijzondere van deze vlekken is dat ze zich uitbreiden en samenvloeien met de andere vlekjes. Dit bonte patroon van vlekken (ze worden groter en donkerder van kleur) is iets wat de oudere generaties zich nog goed kunnen herinneren. Om mazelen vast te stellen zal een dokter ook kijken in de mond van je kind. De dag voordat de vlekken uitbreken zijn er namelijk kleine witte vlekjes op het wangslijmvlies te zien, ter hoogte van de kiezen in de onderkaak. Dit is het bewijs dat het om mazelen gaat. Al zijn deze vlekjes niet altijd zichtbaar. De uitslag kan wel zeven dagen duren. Bij het verdwijnen van de uitslag zakt de temperatuur en daarmee zal je kind zich ook weer wat beter voelen.
Wat kun je doen als je kind de mazelen heeft
Je kind zal niet veel eetlust hebben, maar wel dorst, dus geef het veel te drinken. Een waterijsje werkt daarnaast verkoelend tegen de koorts. Kleed je kind dun aan en geef het in bed een lakentje. Krijgt je kind het toch koud, dan kun je er een extra deken bij geven. Misschien vind je kind het prettig om in een donkere kamer te liggen. Om je kind minder ziek te laten voelen mag je het paracetamol geven. Meld bij school of opvang dat je kind de mazelen heeft. Ouders zijn dan op de hoogte dat hun kind mogelijk ook besmet is.
Wanneer kun je de mazelen krijgen
Je kunt de mazelen krijgen als je geen mazelen hebt gehad of niet tegen mazelen bent ingeënt. Heb je eenmaal de mazelen gehad, dan ben je levenslang immuun voor deze kinderziekte. Besmetting vindt plaats door hoezen of niezen, via druppeltjes speeksel die in de luchtwegen van anderen komen. Ook via de handen, dus alles wat is aangeraakt zoals een deurklink, bestek, bekers en speelgoed, kan besmetting plaatsvinden.
Mazelen hoe lang besmettelijk?
Mazelen is zeer besmettelijk; 6 keer zo besmettelijk als de griep. Na 9 tot 16 dagen na de besmetting doen de eerste verkoudheidsverschijnselen van mazelen zich voor. Vanaf het eerste moment dat je kind verkoudheidsverschijnselen krijgt tot 5 dagen nadat de uitslag is verschenen, is mazelen besmettelijk.
Is er een medicijn voor mazelen
Er bestaat geen speciale behandeling tegen mazelen, er is geen geneesmiddel. Dit soort virale infecties zijn niet vatbaar voor antibiotica. Er kan wel antibiotica voorgeschreven worden als zich een oor- of longontsteking ontwikkelt. Een dokter kan ook vitamine A en koortsverlagende medicijnen voorschrijven. Alleen een inenting voorkomt dat je kind de mazelen krijgt. Bij een inenting krijgt je kind na ongeveer 10 dagen de mazelen in een heel lichte vorm.
Waarom is mazelen gevaarlijk
Mazelen is een gevreesde kinderziekte vanwege de ernstige complicaties. Zo kan je kind een longontsteking, bronchitis en middenoorontsteking ontwikkelen met kans op blijvende doofheid. Ook kan mazelen leiden tot een ontsteking van de hersenen of hersenvliezen met kans op blijvende hersenschade. Er is ook nog een zeer ernstige vorm van mazelen die zich pas 5 tot 10 jaar na de ziekte openbaart: SSPE. Hiertegen is geen behandeling mogelijk en het loopt altijd dodelijk af. Ben je zwanger bent en niet bent ingeënt, of heb je een kleine baby nog niet is gevaccineerd, is het oppassen geblazen, lees hieronder waarom.
Mazelen en zwangerschap
Ben je zwanger en ben je in contact gekomen met iemand die de mazelen heeft? Als je zelf de mazelen hebt gehad of al bent ingeënt zul je de mazelen niet krijgen. Ook vormt het dan geen bedreiging voor je ongeboren kind. Ben je niet ingeënt of heb je de mazelen niet gehad, dan loop je wel risico om mazelen te krijgen. Je kunt hier behoorlijk ziek van worden met hoge koorts. Deze hoge koorts kan je weeën opwekken en je baby kan te vroeg worden geboren. Je loopt het risico op het krijgen van complicaties, denk aan een longontsteking en dat kan weer leiden tot een miskraam of een doodgeboren kind. Krijg je de mazelen kort voor de bevalling dan kun je het virus doorgeven aan je baby. Dit heet congenitale mazelen. Vermoed je dat je als zwangere bent besmet en je bent niet ingeënt, neem dan contact op met je huisarts. Mogelijk kom je in aanmerking voor een immunoglobuline injectie om infecties te voorkomen.
Mazelen en een pasgeboren baby
Heerst er mazelen bij jou in de buurt pas dan op dat je baby niet bij besmette mensen in de buurt komt. Je baby wordt geboren met passieve immuniteit die van moeder op baby wordt overgegeven via de placenta en borstvoeding, maar deze bescherming neemt na ongeveer 2,5 maand af. Je baby heeft zijn inentingen nog niet gehad en is dus onbeschermd. Krijgt je kleine baby de mazelen dan kan dit zeer ernstig verlopen. In 27% van alle gevallen overlijden kleine baby’s aan de mazelen als gevolg van een longontsteking. Om de baby te beschermen wordt het immuun serum globuline gegeven. Neem dus voor de zekerheid altijd contact op met je huisarts!
Wanneer bel je de dokter als je kind de mazelen heeft
Vermoed je dat je kind de mazelen heeft, neem dat contact op met de dokter als je kind erg ziek wordt, benauwd is of veel moet hoesten. Ook als je kind suf wordt, gaat overgeven, last heeft van hoofdpijn, oorpijn, kreunt of steeds huilt, is het verstandig om de huisarts te waarschuwen.
Uitbraken mazelen, lage vaccinatiegraad
In 2013-2014 was er een grote uitbraak van mazelen. Sinds 2022 zien we dat mazelen in Europa aan een opmars bezig is. Om uitbraken van ernstige kinderziektes te voorkomen is een vaccinatiegraad van minimaal 95 procent nodig, meldt het RIVM. Deze ligt nu voor mazelen en kinkhoest onder de 90 procent. Vroeger besloten ouders vaak om religieuze redenen om hun kinderen niet te vaccineren, maar nu zoeken mensen waaronder hoogopgeleiden zelf naar informatie en hebben meer twijfels. Uit een peiling van het RIVM in 2022 is te zien dat ouders van jonge kinderen negatiever denken over het inenten vergeleken met 10 jaar geleden.
Welk virus veroorzaakt mazelen
De mazelen wordt veroorzaakt door een virus, een paramyxovirus uit het geslacht Morbillivirus. Het betreft een enkelstrengs RNA-virus.
Op welke leeftijd inenten tegen mazelen?
Om te voorkomen dat je mazelen krijgt kun je een inenting krijgen. Het vaccin is een onderdeel van het BMR-vaccinatieprogramma waarbij je kind wordt ingeënt tegen de bof, mazelen en rodehond. De eerste inenting wordt gegeven als je kind 14 maanden oud is, en daarna nog een keer als het 9 jaar oud is. Als je kind 2 BMR prikken heeft gehad, kan je kind niet meer ziek worden door mazelen. Zonder inenting of bij maar 1 BMR prik kan het nog steeds besmet raken.
Waar kun je worden ingeënt
De eerste prik krijgt je kind op het consultatiebureau. De tweede wordt gegeven bij de Gemeentelijke Gewestelijke Gezondheidsdienst (GGD) of het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG). Je ontvangt hiervoor een uitnodiging.
