scheefhoofdigheid

Franse kinderartsen zijn boos. In het wetenschappelijke tijdschrift Archives de Pédiatrie publiceerden zij in 2017 een ‘oprecht woedende verklaring’, die ze richtten aan een aantal mensen dat het nut van de verplichte rugligging van baby’s in twijfel blijft trekken. Hier volgt een weergave van hun artikel.

Polemiek en desinformatie over plagiocephalie

Wat was de aanzet tot dit artikel? In Frankrijk hadden de kranten klakkeloos informatie overgenomen van een groep chiropractoren die rugligging van baby’s zien als oorzaak van afgeplatte schedels (plagiocephalie). Zijligging werd aangeraden als radicale oplossing om plagiocephalie te voorkómen. Dit advies was echter niet gebaseerd op wetenschappelijke studie of consensus onder deskundigen. Ernstiger is, dat de chiropractoren doen geloven dat het op de rug leggen van baby’s om wiegedood te voorkomen slechts een modegril is. Dit is een onverantwoordelijke uitspraak die er toe zal leiden dat ouders hun kinderen vaker op de zij zullen leggen, een houding waarvan bewezen is dat deze de kans op wiegedood door omrollen en verstikking vergroot.
De Franse vereniging ter bestrijding van wiegedood vindt het verspreiden van deze verkeerde informatie werkelijk onacceptabel omdat dat grote gevolgen kan hebben voor de kindersterfte. Frankrijk heeft al een van de hoogste kindersterfte-cijfers in Europa: 0,35 per duizend levendgeborenen, terwijl het Europese gemiddelde 0,25 is. Er zouden in Frankrijk elk jaar 100 tot 150 kinderen van de dood kunnen worden gered als iedereen eenvoudigweg de regels voor veilig slapen zou opvolgen.

Eerste oorzaak van scheve hoofdjes: beperking van bewegingsvrijheid

Een toename van scheve hoofdjes bij baby’s is niet het gevolg van de geadviseerde rugligging, maar is in de eerste plaats te danken aan de bewegingsbeperking die baby’s tegenwoordig vaak wordt opgelegd. Baby’s wordt verhinderd hun houding te variëren en ze zijn niet vrij in hun spontane bewegingen. Dit is ten eerste het gevolg van verkeerd en niet-geadviseerd gebruik van de autostoel (een product dat bedoeld is om ongelukken onderweg te voorkomen, niet voor langdurig gebruik buiten de auto), en ten tweede ligt het aan het op de markt komen van speciale baby(zit)producten die pronken met vele functies en daardoor algemeen gebruikt worden, waarbij het kind gedwongen wordt om een bepaalde houding aan te nemen. Dit belemmert de fysieke ontwikkeling en kan leiden tot scheve hoofdjes. Het echte probleem is dus niet het op de rug liggen, maar juist de immobilisatie in een gedwongen (zit)houding. In het Engels heet dit: container baby syndrome.

Vervorming van hoofdjes kan voorkómen worden door het kind in een omgeving te leggen die spontane motorische activiteit bevordert en het in staat stelt om verschillende houdingen aan te nemen. Bijvoorbeeld door het kind op een speelkleed te leggen (ook regelmatig onder toezicht op de buik) en zijn eigen bewegingen aan te moedigen.
Het gebruik van ieder obstructief materiaal dient vermeden te worden, vermijd dus babydragers, wiggen, kussens, stoeltjes of ‘anti-plagiocephalie-hoofdsteunen’. Alleen op medische indicatie, bijvoorbeeld bij een premature hypotone baby, mag zachte ondersteuning gebruikt worden. Ondersteuningsmiddelen met een harde schaal mogen alleen bij transport gebruikt worden.
Er is aangetoond dat deze adviezen voor alle pasgeborenen effectief zijn om platte hoofdjes tegen te gaan. Het is belangrijk om de preventieprogramma’s op alle kraamafdelingen te harmoniseren. Dat stelt ouders beter in staat om de informatie te begrijpen en zich er aan te houden.

Conclusie over scheefhoofdigheid

Om desinformatie rond scheve hoofdjes en het te slapen leggen van kinderen te bestrijden, wordt verwezen naar alle internationale aanbevelingen om baby’s strikt op de rug te laten slapen, in een slaapomgeving waar een baby zich niet zonder hulp kan omdraaien. Elke afwijking van deze adviezen, om welke reden dan ook, verhoogt de kans op overlijden door verstikking.
Tot zover het Franse artikel. In Nederland wordt deze conclusie algemeen onderschreven. Nu moet alleen nog de volgende stap genomen worden:
Om het ontstaan van scheve hoofdjes te voorkómen, moet een kind zo veel mogelijk bewegingsvrijheid krijgen, regelmatig onder toezicht op de buik gelegd worden en niet in stoel-achtige producten worden gezet. Dat dit ook heel goed kan bij een kinderwagen, toont bijgaande foto. Het kind heeft zelf de keuze om te liggen of te zitten en in beide situaties heeft het maximale bewegingsvrijheid. Ideaal!

Bron: Patural,H. et al., 2017. Désinformation concernant le couchage des nourrissons et la plagiocéphalie. Archives de Pédiatrie, 24, pp. 1057-1059.

Door Brecht Daams, Daams Ergonomie

Brecht Daams