Moderne media: niet stilzitten, dan zit je goed

Moderne media, iedereen gebruikt ze. Ook kinderen, zelfs voordat ze kunnen lopen. Is dat wel goed voor ze? Sinds 2012 voert Netwerk Mediawijsheid jaarlijks het Iene Miene Media-onderzoek uit, dat is een grootschalige monitor naar het mediagebruik van jonge kinderen en hoe hun ouders hen hierbij begeleiden.

In het onderzoek van maart 2023 werd speciaal gekeken naar de rol van mediagebruik bij ‘zit-, lig- en beweeggedrag’ van kinderen van 0 t/m 6 jaar. Want ‘beweging is essentieel voor de gezondheid en ontwikkeling van jonge kinderen. Het is goed om regelmatig te bewegen en lang (achter elkaar) stilzitten te beperken. Hier kunnen kinderen niet jong genoeg mee beginnen. Het beweegadvies voor 0-4 jarigen, in 2022 gepubliceerd door de Gezondheidsraad, bevestigt dit. Digitaal mediagebruik wordt in dat kader afgeraden voor jonge kinderen, omdat het in verband wordt gebracht met stilzitten.’

Uit het onderzoek blijkt dat kinderen steeds vaker en langer moderne media gebruiken, op steeds jongere leeftijd. Een kwart van de ouders van 0 en 1-jarigen zegt dat hun kind minstens 2 uur per dag aan beeldschermen besteedt. En dat terwijl mediagebruik door kinderen kan leiden tot bijziendheid, overgewicht, nek- en rugklachten en slaapproblemen (JGZ-ZHW, 2020).

Beweeggedrag niet beperken

De Gezondheidsraad adviseert op basis van wetenschappelijk onderzoek om kinderen tot en met 3 jaar zo veel en gevarieerd mogelijk te laten bewegen en zo min mogelijk te beperken in hun beweeg-gedrag. Stilzitten is dus nooit goed, zeker niet voor kinderen. Het is het beste om kinderen altijd zoveel mogelijk bewegingsvrijheid te geven en niet achter een scherm te zetten. Sommige ouders denken echter (ten onrechte) dat moderne media goed zijn voor hun jonge kind. Of ze vinden het gewoon erg handig om het kind er mee zoet te houden, zodat zij hun handen vrij hebben. Hoe kunnen deze ouders een balans vinden tussen het gebruik van moderne media en het kind laten bewegen?

Tips voor bewegen met media

Het is mogelijk om te bewegen mét media. Enkele tips uit het Iene Miene Media-rapport, aangevuld door mij:

Laat het kind bij voorkeur tv kijken of naar muziek of podcasts luisteren. Uit het onderzoek blijkt dat jonge kinderen dan meer bewegen dan wanneer ze op iPads, notebooks en telefoons spelen.
Laat het kind afstand houden van het scherm. Dit is beter voor de ogen! Een tv nodigt meer uit tot ver weg zitten dan een smartphone of tablet.
Laat het kind een actieve houding aannemen tijdens schermgebruik en laat het houdingen afwisselen. Op de grond zitten of staan is actiever dan op de bank zitten. Op de buik liggen kijken bevordert de ontwikkeling van de nek- en rugspieren.
Laat het kind iedere 20 minuten ver wegkijken, bijvoorbeeld door het een vraag te stellen over iets dat ver weg te zien is.
Doe mee met wat het kind leest, ziet of hoort, en beweeg daar samen bij.
Beweeg samen tussen het mediagebruik door. Laat je kind zich na een filmpje of spelletje bijvoorbeeld helemaal oprollen en daarna helemaal uitrekken, of dans even op muziek.
Verbind media aan andere activiteiten. Maak samen een toneelstukje van wat je gezien hebt, knutsel of teken de hoofdpersonen na of dans op het intromuziekje van een filmpje.
Geef het goede voorbeeld als volwassene. Beperk mediagebruik, vooral zittend. Praat er over met je kind als het wat ouder is. Vraag bijvoorbeeld wat zij/hij van jouw mediagebruik

Maar bewegen zonder media heeft toch de voorkeur: kom in actie, zorg dat je kind veel beweging krijgt, ga samen naar buiten, laat het kind niet te lang stil zitten.

Advies voor baby’s

Voor baby’s blijft het belangrijkste advies: beperk ze niet in hun beweeggedrag. Zet ze niet in een (baby)zitje, wipstoel of andersoortige stoel (wel in een autostoel – maar rijd alleen met ze als het echt nodig is). Geef ze geen moderne media.

Bronnen
Nikken, P., Tuijnman, A. en Doze, I., 2023. Verdiepend onderzoek Iene Miene Media. Balans: bewegen met media. Rapport in opdracht van Netwerk Mediawijsheid. https://www.mediaukkiedagen.nl/ienemienemedia/
Gezondheidsraad, 2022. Beweegadvies voor kinderen tot en met vier jaar: aan de minister voor Langdurige Zorg en Sport. Den Haag: Gezondheidsraad. bit.ly/beweegadvies2022
Infographic beweegadvies 2022. https://bit.ly/beweegadvies2022Infographic
JGZ Zuid-Holland West, 2020. Tips voor mediagebruik. https://bit.ly/TipsVoorMediagebruik