Zinnigheid van vroege zindelijkheid

Het lijkt wel of baby’s tegenwoordig zo snel mogelijk baby-af moeten zijn. Ze worden in stoeltjes gezet, lang voordat ze kunnen zitten. Alsof ze zo snel mogelijk volwassen moeten worden. Aan de andere kant worden kinderen tegenwoordig pas heel erg laat zindelijk gemaakt. Hoe zinnig is het om snel zindelijk te worden? Er zijn verschillende methoden om zindelijkheid te trainen en de leeftijd waarop ouders daarmee beginnen varieert nogal.

Welke methode?

In Westerse culturen zijn diverse methoden van zindelijkheidstraining in zwang (geweest). Deze variëren van ouder-gericht waarbij de ouder al vroeg begint om het kind te ‘trainen’, tot kind-gericht waarbij gewacht wordt met het begin van de training tot het kind voldoende ontwikkeld is om daarmee te beginnen. Welke methode beter werkt is niet te zeggen, vanwege definitieverschillen (wanneer is het kind ‘zindelijk’?) en omdat de toegepaste onderzoeksmethoden niet te vergelijken zijn.
In een groot deel van rest van de wereld (China, India, Afrika en Centraal- en Zuid-Amerika) worden kinderen traditioneel al bijna vanaf de geboorte zindelijk gemaakt op een andere manier. Deze assisted infant training is gebaseerd op communicatie tussen ouder en kind, waarbij de ouder aan het kind leert te herkennen wanneer het moet plassen of poepen, zodat het tijdig boven een emmer gehouden kan worden. Na een tijd leert het kind de ouder op tijd te waarschuwen. Dit is geen zindelijkheidstraining, maar wederzijdse communicatietraining. Uit Vietnamees onderzoek bleek dat alle kinderen met deze training met negen maanden op een potje hun behoefte doen en met 24 maanden geheel zelfstandig naar de WC gaan.

Op welke leeftijd beginnen met zindelijkheidstraining?

In 1931 wordt aangeraden om al bij enige weken oude zuigelingen urine en stoelgang op te vangen. Kinderen die nog niet kunnen zitten, laat men liggend hun behoefte doen. ‘Na 3 – 6 maanden tonen veel kinderen al wat verstand; men begint echter met het regelmatig op de po zitten op zijn laatst, als het kind kan zitten. […] Heeft men na 12 – 15 maanden nog niets bereikt, dan raadplege men de dokter.’ Dat men destijds zo vroeg begon met zindelijk maken, zal tegenwoordig verbazen. In 1940 begon men in de Westerse wereld vóór de 18e maand met zindelijk maken, tegenwoordig begint men daar pas tussen de 21 en de 36 maanden aan. In de VS begon men in 1980 gemiddeld met 26 maanden tegen gemiddeld 37 maanden in 2003. Dat is nogal een verschil! Er zijn drie redenen voor die steeds latere start: de komst van wegwerpluiers (in 1961) en wasmachines (had je vroeger niet) en steeds drukkere en vaak buitenshuis werkende ouders (geen tijd voor training).

Voor- en nadelen

Kinderen die vroeg starten met zindelijkheidstraining zijn gemiddeld eerder zindelijk. Vroeg starten heeft geen nadelige gevolgen voor het kind. Het kan de fysieke ontwikkeling (blaascontrole) bespoedigen. Kinderen die laat starten, zijn gemiddeld in kortere tijd zindelijk. Een late start veroorzaakt echter economische, milieukundige, sociale en gezondheidsproblemen. Veel luiers kosten veel geld en vervuilen het milieu, laat zindelijk zijn is sociaal lastig en kan leiden tot huidproblemen, blaasontsteking en meer kans op een aandoening van de blaas-sluitspier. Je zou zeggen: alle reden om vroeg te beginnen. Dus wat zindelijk maken betreft kan de Westerse wereld nog veel leren van de assisted infant training. Die wordt in het Westen hier en daar ook opgepakt, zie diaperfreebaby.org.

Over één ding is men het eens

‘Bij het op de po zitten moet het kind nooit met iets anders bezig gehouden worden, noch met speelgoed, noch met een boterham! Het leert niet zijn aandacht op vlugge vervulling van zijn ‘plicht’ te vestigen.’ (1931). Hier is men het nog steeds over eens. Een product als de iPotty (een potje met ingebouwde iPad-houder) werkt dus niet om het kind zindelijk te maken. Niet gebruiken, niet kopen, niet verkopen.

Bronnen

Bakker, W., 2002. Research into the influence of potty-training on lower urinary tract dysfunctions. Thesis for Medical Doctor. Universiteit Antwerpen.
Behrend, E., 1931. Hoe moet ik een zuigeling verzorgen? Vertaald onder leiding van Christine Bader. Arnhem: Hijman, Stenfert Kroese & Van der Zande.
Duong, T.H. et al., 2013. Vietnamese mothers’ experiences with potty training procedure for children from birth to 2 years of age. Journal of Pediatric Urology 9, 808e814.
Kaerts, N. et al., 2012. Readiness Signs Used to Define the Proper Moment to Start Toilet Training: A Review of the Literature. Neurourology and Urodynamics 31, pp. 437–440.