Beeld: Pexels.com/Yan Krukau
Vlak na de geboorte van je kind wil je liever niet direct zwanger worden. Na de bevalling heeft je lichaam namelijk tijd nodig om zich te herstellen. Het kan ook zijn dat jij en je partner hebben besloten geen kinderen meer te willen krijgen. Als je niet zwanger wilt worden zul je een vorm van anticonceptie moeten kiezen. Maar welke? In dit artikel gaan we dieper in op de verschillende methoden van anticonceptie, de voordelen en mogelijke bijwerkingen.
Wat is anticonceptie precies?
Anticonceptie, ook wel geboortebeperking genoemd, is een belangrijk onderdeel van de moderne gezondheidszorg. Met anticonceptie kunnen mensen als individu en koppels hun voortplanting plannen en controleren. Maar anticonceptie kan ook helpen bij het minimaliseren van klachten, zoals menstruatiepijn, het regelen van de menstruatiecyclus en het verminderen van het risico op bepaalde kankersoorten. En er is nog een belangrijk voordeel: met behulp van anticonceptie kunnen vrouwen langer blijven werken of studeren.
Welke anticonceptiemethoden zijn er?
Er zijn diverse methoden van anticonceptie beschikbaar, elk met hun eigen voor- en nadelen. We kunnen deze methoden grofweg indelen in hormonale methoden, barrièremethoden, intra-uteriene middelen (IUD’s), natuurlijke methoden en permanente oplossingen.
Hormonale anticonceptie
Onder hormonale anticonceptie valt de pil, een uitvinding sinds begin jaren 60 die vrouwen veel vrijheid gaf. Het dagelijks slikken van de pil zorgt ervoor dat de ovulatie wordt onderdrukt en er dus geen bevruchting van de eicel kan plaatsvinden. Het hormoon progesteron in de pil zorgt nog eens voor een aantal barrières; het baarmoederslijmvlies wordt niet groter en dikker zodat zaadcellen moeilijker bij een eicel kunnen komen. Ook voorkomt het innesteling van een eventuele bevruchte eicel. In de week dat je de pil niet slikt word je ongesteld. De pil is een betrouwbare manier van anticonceptie. Slik je elke dag de pil op dezelfde tijd dan is de kans op een zwangerschap 0,3%. Maar door gebruiksfouten raakt 7% toch zwanger.
De combinatiepil en minipil
De pil is verkrijgbaar als gewone pil met de hormonen oestrogeen en progestageen. Deze heet ook wel de combinatiepil. En je hebt de minipil met alleen het hormoon progestageen. Beide voorkomen dat je zwanger wordt. De combinatiepil slik je elke dag en na 3 weken stop je een week. In deze week word je ongesteld. De minipil slik je steeds door zonder te stoppen. Bijwerkingen zijn onregelmatig bloedverlies en soms blijft de ongesteldheid helemaal uit. De minipil (zonder oestrogeen) kun je gebruiken als je borstvoeding geeft. De pil wordt voorgeschreven door de huisarts. Bekende bijwerkingen van de pil zijn: tussentijds bloedverlies, pijnlijke borsten, gewichtstoename, stemmingswisselingen, hoofdpijn, kans op trombose, hart- en vaatziekten en borstkanker.
Prikpil
Je kunt ook kiezen voor een prikpil met progestageen die kan worden gegeven door je huisarts. Je krijgt dan elke drie maanden een injectie toegediend. Het is ook mogelijk om jezelf een prikpil te geven, vraag hiernaar bij je huisarts. De prikpil is zeer betrouwbaar, als je steeds op tijd een nieuwe prik haalt is de kans op een zwangerschap 0,2%. Omdat je de prikpil ook kunt vergeten raakt gemiddeld 4% toch zwanger.
Anticonceptiering
Een andere hormonale manier van anticonceptie is de anticonceptiering of hormoonring. Dat is een ring die je zelf in hoog in de vagina aanbrengt. Deze ring geeft 2 hormonen af in je bloed om een zwangerschap te voorkomen. Je kunt de ring 3 weken laten zitten. Na het verwijderen word je ongesteld. Een bijwerking van de ring is de kans op trombose, het risico hierop is groter dan bij het gebruik van de pil. Als je de ring steeds op tijd vervangt is de kans op een zwangerschap ongeveer 0,7%. Vanwege de kans op fouten, raakt 7% toch zwanger.
Hormoonpleister
Het plakken van een hormoonpleister of anticonceptiepleister werkt op dezelfde manier. Alleen plak je een pleister op de huid die 2 hormonen afgeeft. Je mag deze niet op de borsten of bovenbenen plakken. Na 3 weken verwijder je de pleister waarna je ongesteld wordt. De pleister werkt minder goed bij vrouwen met een overgewicht. Ook is de kans op trombose groter dan bij het slikken van de pil. De anticonceptiepleister is een betrouwbare methode. Als je de pleister elke week vervangt, is de kans op zwangerschap ongeveer 0.3%. Door gebruiksfouten raakt 7% toch zwanger.
Hormoonstaafje
Een hormoonstaafje of anticonceptiestaafje is een klein staafje of implantaat dat door je huisarts onder de huid in je bovenarm wordt geplaatst. Voor het plaatsen krijg je eerst een plaatselijke verdoving. Het geeft het hormoon progestageen af en kan 3 jaar blijven zitten. Je hebt er dus 3 jaar lang geen omkijken naar. Het is een zeer betrouwbare methode (geen risico op gebruiksfouten) met een zwangerschapskans van slechts 0,1%.
Barrièremethoden
Kies je liever niet voor hormonen, dan kun je overwegen om een condoom, pessarium of een koperspiraaltje te gebruiken.
Condooms
Een condoom is een hoesje van flinterdun rubber dat om de stijve penis wordt gedaan voordat je gemeenschap hebt. Het voorkomt dat het zaad van je partner in je vagina komt. Condooms zijn makkelijk zonder recept verkrijgbaar in verschillende soorten, maten, kleuren en zelfs smaken. Het omdoen vraagt enige oefening maar als dit op een goede manier wordt gedaan (een condoom kan scheuren of afzakken), beschermt het tegen het zwanger worden. Condooms zijn bestemd voor eenmalig gebruik. Ze bevatten geen hormonen en ze zijn ook het enige anticonceptiemiddel die beschermen tegen geslachtsziekten. Condooms zijn betrouwbaar, bij juist gebruik is de kans op een zwangerschap ongeveer 2%. Maar omdat er wat mis kan gaan, raakt 13% van de vrouwen toch zwanger. En het komt niet vaak voor, maar er zijn vrouwen die allergisch kunnen reageren op materialen zoals latex.
Wat is een vrouwencondoom
Er zijn ook vrouwencondooms verkrijgbaar voor eenmalig gebruik. Een vrouwencondoom ziet eruit als een zakje met 2 soepele rubberen ringen aan de uiteinden. Je moet een vrouwencondoom zelf in de vagina plaatsen. Een vrouwencondoom vangt het sperma op en beschermt tegen een zwangerschap en SOA’s. Bij juist gebruik is de kans op een zwangerschap ongeveer 5%, maar er gaat af en toe nog wel eens wat mis met het vrouwencondoom. Daarom raakt 21% van de vrouwen toch zwanger.
Pessarium
Een pessarium is een flexibel kapje dat je over de baarmoedermond plaatst. Je gebruikt deze altijd in combinatie met zaaddodende gel. Op deze manier kan het sperma niet in je baarmoeder komen en kun je niet zwanger raken. Je gebruikt een pessarium tijdens de seks en deze moet dus voor de gemeenschap in de vagina worden geplaatst. Dat vraagt een beetje oefening. Na de seks moet je deze nog een aantal uren inhouden om de zaaddodende pasta te laten werken. Een pessarium is duurzaam en kun je na een wasbeurt lang gebruiken. Omdat er toch een kans is dat er wat misgaat met het gebruik is de kans op een zwangerschap 16-17%.
Koperspiraaltje
Een koperspiraaltje bevat geen hormonen. Het heeft de vorm van een klein ankertje en wordt door je huisarts of gynaecoloog in de baarmoeder geplaatst. Het koper zorgt ervoor dat de eicel niet wordt bevrucht en zich niet in de baarmoeder kan innestelen. Het inbrengen kan vervelend zijn, maar daarna ben je wel 5 tot 10 jaar beschermd tegen een zwangerschap. Er blijven 2 draadjes uit de baarmoedermond hangen, deze zijn nauwelijks voelbaar en zijn nodig om een spiraaltje weer te verwijderen. Een koperspiraaltje is heel betrouwbaar, de kans op een zwangerschap is minder dan 1%. Wel bestaat de kans op tussentijdse bloedingen.
Hoe veilig is anticonceptie?
Uit onderzoek blijkt dat de volgende anticonceptiemiddelen het beste tegen een zwangerschap beschermen: het spiraaltje, de combinatiepil, de minipil, de prikpil, het hormoonstaafje, de hormoonring en de hormoonpleister.
Natuurlijke anticonceptie
En dan zijn er nog diverse natuurlijke methoden zoals periodieke onthouding en het geven van borstvoeding onder bepaalde omstandigheden die een zwangerschap kunnen helpen voorkomen.
Permanente anticonceptiemethoden
Weet je zeker dat je geen kinderen meer wenst dan kunnen vrouwen en mannen kiezen voor een sterilisatie. Daarbij worden de eileiders of zaadleiders afgesloten of doorgeknipt.
Wanneer anticonceptie na de bevalling?
Het advies luidt om te wachten met seks tot je vagina helemaal is hersteld en je niet meer bloedt. Als je onder bepaalde omstandigheden borstvoeding geeft ben je minder vruchtbaar. Als je niet zwanger wilt worden na een bevalling moet je een voorbehoedmiddel gebruiken. Een condoom kan al in de eerste weken na de bevalling, de minipil vanaf 3 weken als je ook borstvoeding geeft en een spiraaltje kun je vanaf 6 weken na de bevalling laten zetten.
Is anticonceptie haram?
Haram is het tegenovergestelde van Halal. Haram omschrijft welke handelingen en producten niet zijn toegestaan voor moslims. Of anticonceptie haram is, is moeilijk te zeggen omdat hierover verschillende meningen worden gegeven. Deze redactie vond op verschillende voorlichtingssites over islam het volgende: dat het gebruik van voorbehoedsmiddelen is verbonden aan de wensen van de partners. Over het algemeen is de islam geen voorstander van het gebruik van de pil omdat het dezelfde werking zou hebben als een abortus. Dat geldt ook voor het koperspiraaltje.
Welke anticonceptie past bij mij?
De keuze voor een voorbehoedmiddel is dus best groot. Maar welke past nu bij jou? Overweeg eerst of je wel of geen hormonen wilt gebruiken. Heb je last van bloedverlies, pijn bij het menstrueren of wil je het ongesteld zijn af en toe kunnen uitstellen, dan kan de pil juist een uitkomst zijn. De pil is ook niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld als je kans loopt op trombose. En misschien wil je gewoon geen hormonen in je lijf. Vraag je verder af of je dagelijks aan anticonceptie wilt denken, of liever niet zo vaak? Wat lijkt jou handig in het toepassen en het gebruik? Zorg je zelf voor een voorbehoedmiddel, of helpt je partner mee? Allemaal vragen waar je over moet nadenken en bespreken met je partner voordat je een keuze maakt.
Wie mag anticonceptie voorschrijven
De meeste voorbehoedmiddelen worden door de huisarts voorgeschreven. Maar ook verloskundigen mogen anticonceptiemiddelen, zoals de pil en het spiraaltje, voorschrijven aan vrouwen. Dat kan misschien handig voor je zijn in de periode net na je bevalling.
Is anticonceptie gratis?
De anticonceptie voor vrouwen wordt gedeeltelijk vergoed vanuit de basisverzekering. Tot 18 jaar is er geen eigen risico. Ben je 21 jaar of ouder dan wordt de eigen dekking voor sommige anticonceptiemiddelen zoals de pil en een spiraaltje, niet vergoed door de basisverzekering. Je moet dan dus zelf de pil en het spiraaltje betalen. Of je kunt een aanvullende zorgverzekering afsluiten waarbij de kosten voor anticonceptie wel zijn gedekt. Kijk dan wel goed welke anticonceptiemiddelen zijn gedekt en tot welk bedrag. Soms vraagt je zorgverzekeraar om een eigen bijdrage.
