Dat er binnen de EU strikte regels zijn opgesteld om ervoor te zorgen dat alle ingevoerde producten voldoen aan de vastgestelde veiligheidsnormen, dat zijn we wel gewend in de babymarkt. Maar regels op het gebied van milieu en sociale omstandigheden, dat is nog best een uitdaging hoe we hier precies aan moeten voldoen. BabyWereld is benieuwd hoe de babymarkt er op dit moment voor staat als het gaat om regelgeving omtrent verduurzaming. We spraken deskundige Miriam Geelhoed hierover, Senior Consulant bij Modint.[1]

[1] Modint: het netwerk voor de (bedrijfs)kleding, interieur, tapijt en textielbranche

Miriam Geelhoed

‘De consument moet kunnen rekenen op een verantwoord product’

Ongeveer 2,5 jaar geleden sprak BabyWereld ook al met Miriam over dit onderwerp. De focus lag vooral op de Uitgebreide Producten Verantwoordelijke Textiel (UPV). Die wet ging toen bijna in, 1 juli 2023. Wat bleek:

veel bedrijven waren niet bekend met deze wet en overige ontwikkelingen die eraan zitten te komen omtrent verduurzaming. We zijn benieuwd wat de status nu is en wat er allemaal nog meer bij komt kijken om verantwoord te kunnen ondernemen. Miriam: ‘Veel bedrijven realiseren zich al langer dat verantwoord ondernemen de norm is. De consument moet kunnen rekenen op een verantwoord product. Je moet niet alleen kunnen bewijzen dat je product aan alle veiligheidsnormen voldoet. Je moet ook kunnen aantonen dat jouw product niet bijdraagt aan het schenden van mensenrechten, arbeidsrechten en bijdraagt aan een beter milieu.’

Wat is de UPV ook alweer?

‘De UPV is onderdeel van de EU Green Deal[2], deze regel moet ervoor zorgen dat bedrijven die producten maken ook verantwoordelijk zijn voor het inzamelen en hergebruiken van het afval van die producten. Deze regels bestonden al langer voor andere branches, maar vanaf 1 juli 2023 is daar ook textiel bijgekomen. Voorheen was de gemeente hier verantwoordelijk voor. Nu ligt dit bij de bedrijven zelf. Voor de collectieve invulling van het uitvoeren van deze verantwoordelijkheid kun je als bedrijf je aansluiten bij Stichting UPV Textiel. Met ruim 850 deelnemers onderzoeken zij hoe ze de UPV-doelstellingen voor hergebruik en hoogwaardige recycling van textiel kunnen realiseren. Samen met producenten, dienstverleners en gemeenten bouwen ze aan een effectief en efficiënt inzamelsysteem.’

Hoe kun je als ondernemer al deze regelgeving bijhouden?

‘Het bewustzijn van deze duurzaamheidsregels is er inmiddels wel. Maar wat je als bedrijf nu precies moet doen om te voldoen aan deze regelgeving en aan het verduurzamen van de gehele keten, dat is de vraag die we van veel bedrijven krijgen. Het is namelijk afhankelijk van je plek in de keten en hoe groot je bedrijf is. De UPV is dus slechts een onderdeel van nog meer regelgevingen. En al deze regels brengen kosten met zich mee. Daar moet je als bedrijf ook rekening mee houden. Dat noem je compliance kosten. Dat je op een product moet aangeven dat het aan bepaalde veiligheidseisen voldoet, dat kennen we wel. Als je ook wilt vertellen dat je product voldoet aan bepaalde duurzaamheidscriteria, dan moet je dat kunnen bewijzen. Communiceren over je bedrijfsstrategie en doelen, dat doe je via een duurzaamheidsrapportage.

Wat houdt een duurzaamheidsrapportage in?

‘Dan hebben we het over de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Dit is een nieuwe Europese richtlijn die bedrijven verplicht om een duurzaamheidsrapportage uit te brengen. Grote bedrijven* moeten over het jaar 2025 verplicht op deze manier rapporteren, kleinere bedrijven niet. De vraag die grote organisaties moeten beantwoorden middels de verplichte duurzaamheidsrapportage is: wat voor invloed heeft jouw bedrijf op de wereld en wat voor invloed hebben de ontwikkelingen in de wereld op jou? In dit verslag moet informatie staan over hoe je bedrijf bijvoorbeeld het milieu en mensenrechten beïnvloeden. De verplichting om te rapporteren geldt dus voor de grotere bedrijven. Alleen krijgen mkb-ers er wel degelijk mee te maken. Dit komt omdat grote bedrijven in het verslag duidelijk moeten maken hoe hun hele keten presteert op het gebied van duurzaamheid. Zij vragen daarom bij hun kleinere toeleveranciers om informatie die zij zelf nodig hebben voor hun duurzaamheidsrapportage. Wij denken dat deze manier van rapporteren weleens het grote verschil kan gaan maken. Dus bedrijven die niet onder deze wetgeving vallen, worden zo wel gevraagd om informatie op te leveren over hun manier van produceren. We zien dat dit een domino-effect teweegbrengt binnen een keten. Ik denk dat dit echt wel de game changer gaat zijn. Er komen overigens wel vrijwillige standaarden voor MKB-ers.

[2] EU Green Deal: De Europese Green Deal is de groeistrategie van de EU. Dit pakket beleidsinitiatieven kwam er in 2019 en zet de EU op weg naar een groene transitie, met als einddoel klimaatneutraliteit in 2050. De Green Deal vormt de bijdrage van de EU aan de Overeenkomst van Parijs.

* CSRD: wanneer en voor wie?
De CSRD geldt sinds 1 januari 2024 voor grote bedrijven en is verplicht over het boekjaar 2025. Volgens de wet is een bedrijf groot als het voldoet aan minimaal twee van de drie onderstaande voorwaarden:

Meer dan 250 medewerkers
Meer dan 50 miljoen euro omzet per jaar
Meer dan 25 miljoen euro op de balans

Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
De komende jaren krijgen Nederlandse bedrijven te maken met nieuwe Europese wetgeving voor Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO). Die wetgeving verplicht bedrijven om te rapporteren over duurzaamheid en om de risico’s in de keten in kaart te brengen, misstanden te voorkomen of aan te pakken en benadeelden te compenseren in geval van geleden schade.

CSRD: EU-duurzaamheidsrapportage
Over het boekjaar 2024 moeten de bedrijven in 2025 informatie publiceren over hun duurzaamheid. In dit duurzaamheidsverslag geeft een bedrijf inzicht in de strategie en het beleid op gebied van duurzaamheid, hoe het dit implementeert en hoe het scoort op diverse prestatiemaatstaven.

CSDDD: EU-due diligence-rapportage
Bedrijven worden de komende jaren verplicht om inzicht te krijgen in hun keten, de risico’s in hun keten in beeld te krijgen en deze te voorkomen, te beperken of te compenseren. Dit proces heet due diligence: ook wel gepaste zorgvuldigheidsverplichting genoemd. Hier geef je aan wat je er aan doet om je proces te verbeteren.
BRON: SER

Wat moet je dan doen als een bedrijf bij je aanklopt voor vragen over duurzaamheid?

‘Als mkb-er hoef je dus geen duurzaamheidsrapportage te maken. Toch kun je vragen verwachten van grotere bedrijven die met jou samenwerken. Bijvoorbeeld over hoe je product gemaakt wordt en door wie. En of dat eerlijk en verantwoord gebeurt. Zorg er dus voor dat je deze vragen kunt beantwoorden, anders kan het zijn dat je afnemer kiest voor een concurrent die de informatie wél kan aanleveren. Wij adviseren ondernemers om simpel te beginnen. Neem bijvoorbeeld eens de tijd om te kijken hoe jouw keten in elkaar steekt. Waar komen je producten vandaan, welke materialen worden gebruikt en hoe duurzaam gebeurt dat? Sommige vragen kun je misschien niet zelf beantwoorden. Stel ze dan aan je leverancier of importeur. Er is ook een MVO risicochecker (mvorisicochecker.nl), dat is een steunpunt van de overheid waarmee je je producten en inkoop kunt checken.’

‘Je moet bijvoorbeeld precies kunnen aangeven, mogelijk met GPS positie, waar jouw katoen vandaan komt’

Hoe kun je hier vervolgens meer grip op krijgen?

‘Kijk eerst naar waar je NU aan moet voldoen. Vanuit dat punt kun je dan je bedrijf klaar maken voor alle regelgevingen die er aan komen. In de babymarkt zijn bijvoorbeeld speelgoedmerken en autostoeltjesfabrikanten er al aan gewend om producten uitgebreid te testen en technische dossiers op te stellen. Hier gaan we nu ook naartoe als het om milieu en sociale omstandigheden gaat. Mocht je hulp nodig hebben, dan kan Modint helpen met strategisch advies en we hebben handige tools ontwikkeld die je tijdens dit proces kunt inzetten. We helpen je met vragen als wanneer moet je waarmee aan de slag en wat is voor mij van toepassing? Wat me opvalt is dat tot een bepaalde hoogte het niet zoveel verschil maakt wat voor product je maakt. Het feit dat je al spullen laat maken in een internationale toeleveringsketen en die verkoopt op de Europese markt via een bepaald businessmodel, zorgt er al voor dat je al heel veel parameters te pakken hebt waar je aan moet voldoen. Ik schat in dat dit ongeveer neerkomt op 60-70%.’

Dat is dus goed nieuws!

‘Zeker! Veel dingen zijn dus generiek. Het zit hem er met name in dat bedrijven hulp nodig hebben om te begrijpen hoe ze dit dan precies moeten uitvragen en rapporteren nu alles strenger wordt. Een certificaat omtrent duurzaamheid alleen is namelijk niet meer voldoende. Het gaat echt verder dan dat. Je moet bijvoorbeeld precies kunnen aangeven, mogelijk met GPS positie, waar jouw katoen vandaan komt. In de toekomst gaat het dus kunnen voorkomen dat er bij je bedrijf een inspectie verricht wordt om te kijken of je er alles aan hebt gedaan om te voorkomen dat er bijvoorbeeld dwangarbeid heeft plaatsgevonden in je productieproces.’

Ik ben benieuwd wat we op dit moment al merken van al die nieuwe regelgeving. Waar staan we bijvoorbeeld nu als het om de UPV-regelgeving?

‘Daarin worden zeker stappen gemaakt. Het is alleen heel complex, omdat alle landen in de EU op dit moment anders omgaan met bijvoorbeeld het scheiden van afval. In Nederland is het scheiden van afval en dus ook textiel allemaal niet zo ingewikkeld. Wij hebben een textielbak waar je oude kleding in kan deponeren. Neem voorbeeld het scheiden van plastic door consumenten. In Nederland mag je plastic na gebruik meteen in de plasticafvalbak deponeren. In andere landen moet je het eerst schoonmaken voordat je het in de afvalbak mag gooien. Hier staan dan complete instructies op de verpakking hoe je het plastic eerst moet afspoelen. Zet dat allemaal maar eens op je verpakking… Dit soort versnippering draagt niet bij aan de echte impact die we moeten maken. De focus ligt naar mijn mening nog te veel op het voldoen aan de verplichtingen die bijvoorbeeld op de verpakkingen moeten staan en niet op de impact ervan.’

Dat is zonde, maar we zitten nog in de transitiefase?

‘We hebben het er bij Modint weleens over, dat het misschien allemaal te snel gaat om met z’n allen toe te werken naar wat voor alle EU-landen werkbaar is als het gaat om duurzaamheid. Wij koppelen dit ook terug aan de politiek. Wij vinden dat wetgeving voor bedrijven moet werken. Aan de andere kant vinden we ook dat de bedrijven die wetgeving ook voor zich moeten laten werken. Zo krijgen we geregeld vragen over import naar Nederland via websites als Aliexpress en Temu. We weten allemaal dat deze bedrijven spullen op de markt brengen die vaak van lage kwaliteit zijn en soms schadelijke chemicaliën bevatten. Hier kun je meer informatie over vinden via het Dossier Directe Import,via de Modint website. Daar staat dan tegenover dat Europese fabrikanten wel moeten aantonen dat wij het wel goed doen met z’n allen. Daar zou wetgeving bij moeten helpen: dus als je het goed doet, dat je dit op een eenvoudige manier kunt aantonen, zodat het duidelijk is dat jouw product een veilig en duurzaam product is.’

Wat is de rol van de consument in dit geheel?

‘UPV is dus onderdeel van meer wetgeving, je moet het zien als een mix. Al deze wetten gaan uiteindelijk ervoor zorgen dat straks alle neuzen dezelfde kant op staan. De uitkomst is dat de consument erop kan rekenen dat een product op alle vlakken verantwoord geproduceerd is. En dat deze consument vervolgens het kan gebruiken, weer kan inleveren en dat dit proces op een goede manier verloopt. Als we nu kijken naar de plannen van de Europese commissie, dan is het dus de bedoeling dat producten verplicht aan een aantal eisen moeten voldoen op het gebied van kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid. En dat er meer gehandhaafd gaat worden. Zo is er al de productenmeldwijzer. Dit is een samenwerking tussen allerlei handhavers waar je als consument, maar ook als bedrijf eenvoudig onveilige producten kunt melden. En voor consumenten zijn er een aantal keurmerken ontwikkeld om te zien of een product aan alle eisen voldoet. Deze vind je op keurmerkenwijzer.nl.’

‘Ik heb goede hoop dat al deze ontwikkelingen gaan bijdragen aan een betere, duurzamere wereld’

Kortom: de babymarkt voldoet al aan best veel regelgeving?

‘Je ziet dat op het gebied van veiligheid en duurzaamheid alles steeds meer naar elkaar toe komt. Zoals ik al aangaf zijn er veel productcategorieën die al jaren werken met het uitgebreid testen van producten en met het opstellen van technische dossiers. Daar gaan we ook naartoe als het gaat om duurzaamheid. De Europese commissie wil dat alle informatie over duurzaamheid wordt vastgelegd in een digital product passport. En dat gaat er mogelijk ook komen betreft de veiligheid van producten.’

Hoe zie jij de toekomst?

‘De voorgestelde verplichting van het digitale product paspoort zorgt in de visie van de commissie dat er een soort gouden gids is van leveranciers en producten, ze noemen dat een register. Vanuit die database zou dan door autoriteiten, consumenten en ketenpartners informatie opgevraagd kunnen worden. Dat wil niet zeggen dat alles in die database staat, het kan ook goed zijn dat er informatie uit verschillende databases samengevoegd wordt. Hoe dit dan gehandhaafd gaat worden, is nog niet bekend. Wellicht via algoritmes of door een instantie. Ik heb goede hoop dat al deze ontwikkelingen gaan bijdragen aan een betere, duurzamere wereld. Als de aandacht maar niet te veel afgeleid wordt door alle regels. Wij gaan voor echte impact.’