Beeld: Pexels.com/Andrea Piacquadio
We leven in een wereld waarin duurzaamheid en gezondheid belangrijker worden en daarom zijn sommige ouders op zoek naar een hormoonvrije alternatieven voor anticonceptie. We geven je graag uitgebreid uitleg over verschillende natuurlijke anticonceptiemethoden en gaan dieper in op de voor- en nadelen.
Wat is natuurlijke anticonceptie?
Als je niet zwanger wilt worden moet je aan anticonceptie doen. Hiervoor kun je kiezen uit bekende anticonceptiemiddelen zoals de anticonceptiepil, anticonceptiepleister, anticonceptiering, anticonceptiestaafje. Maar ook een prikpil of spiraaltje zijn betrouwbare anticonceptiemiddelen. De meest ingrijpende methode is een sterilisatie, na deze behandeling ben je in principe onvruchtbaar en is het niet meer mogelijk om kinderen te krijgen.
Alternatieven om zwangerschap te voorkomen
Een andere methode die je kunt gebruiken is de natuurlijke anticonceptiemethode. Dan gebruik je geen anticonceptiemiddel om een zwangerschap te voorkomen maar ga je uit van periodieke onthouding op momenten dat je vruchtbaar bent. Voor deze natuurlijke manier van anticonceptie is de laatste tijd meer belangstelling ontstaan. Expertisecentrum Rutgers onderzocht dat 14 procent van de vrouwen tussen 18 en 29 jaar gebruik maakt van natuurlijke anticonceptie. Volgens Rutgers zijn deze methodes onbetrouwbaar, maar ze is ook van mening dat er naar deze vrouwen geluisterd moet worden. Er is blijkbaar een groep vrouwen die geen hormonen wil gebruiken en waarbij naar alternatieven moet worden gekeken. Omdat huisartsen hier niet altijd raad mee weten zoeken veel vrouwen online en op social media naar oplossingen.
Hoe werkt natuurlijke anticonceptie
Als je op zoek bent naar een natuurlijke manier van anticonceptie dan kun je kiezen uit onderstaande methodes of een combinatie ervan:
Kalendermethode
Bij de kalendermethode of ritmemethode moet je de menstruatiecyclus gedurende 6 maanden bijhouden om een patroon te herkennen. Als je de vruchtbare dagen weet, kun je tijdens deze dagen geslachtsgemeenschap vermijden. Je noteert zorgvuldig elke maand wanneer je menstruatie begint in je agenda of op de kalender. Als er steeds evenveel dagen tussen je menstruaties zitten, dan heb je een regelmatige cyclus en kun je uitrekenen wanneer je volgende eisprong zal zijn, dat is gemiddeld 14 dagen voordat je weer ongesteld wordt. Hou rekening met 7 vruchtbare dagen voor je verwachte eisprong en 2 dagen erna. Deze methode is helaas niet erg betrouwbaar. Ongeveer 11 tot 14% van de vrouwen raakt toch zwanger.
Lichaamstemperatuur dagelijks opmeten
Bij de Basale Lichaamstemperatuur Methode meet je dagelijks direct voor het opstaan je temperatuur, anders loopt de temperatuur op. Zie je een lichte stijging van je temperatuur met 0,2 tot 0,5 graad? Dan wijst dat op de ovulatie. Als je dit een paar maanden hebt bijgehouden zie je wanneer je eisprong plaatsvindt. Heb je een regelmatige cyclus, dan zou je na een tijdje kunnen voorspellen wanneer je eisprong plaatsvindt. Het is de bedoeling om een paar dagen voor en een paar dagen na deze lichte temperatuurstijging geslachtsgemeenschap te vermijden. Daarmee kun je een zwangerschap voorkomen. De temperatuurmethode is helaas niet heel betrouwbaar. Als je niet lekker bent, weinig hebt geslapen, last hebt van stress of alcohol of medicijnen hebt genomen, kan dit invloed hebben op je lichaamstemperatuur. Je moet ook de discipline hebben om elke ochtend je temperatuur te meten. Zo’n 10% van de vrouwen raakt met deze methode toch zwanger.
Apps en hulpmiddelen voor berekenen cyclus
Is je cyclus onregelmatig dan is het lastig om op basis van lichaamstemperatuur de volgende eisprong te voorspellen. Er zijn diverse apps en hulpmiddelen die helpen je vruchtbare dagen te voorspellen het aangeven wanneer het onveilig is om gemeenschap te hebben. Voor sommige vrouwen zijn deze apps handig om je lichaam beter te leren kennen. Maar is je cyclus korter dan 21 dagen of langer dan zeg 35 dagen, dan is deze methode niet betrouwbaar. Ga niet te veel uit van wat aanbieders van deze apps en apparaten beweren qua betrouwbaarheid, deze gegevens zijn niet gebaseerd op onafhankelijk onderzoek.
Kijken naar het vaginale slijm
Tijdens de cyclus verandert het slijm uit je vagina in consistentie en hoeveelheid. Door het slijm dagelijks te observeren en te noteren, kun je je vruchtbare dagen herkennen. Is het tijd voor je eisprong dan wordt de afscheiding uit de je vagina meer helder en doorzichtig. Als je het tussen duim en wijsvinger pakt kun je het met draden uit elkaar trekken. Maar dit kunnen beoordelen is moeilijk en als je hiervoor al seks hebt gehad kunnen er zaadcellen in jouw baarmoeder wachten op de eisprong. Gemiddeld raakt 11 tot 34% van de vrouwen toch zwanger!
Combinatie van verschillende methoden
Als je verschillende natuurlijke anticonceptiemethoden combineert wordt deze meer betrouwbaar. Zo is er Sensiplan of Natural Family Planning, waarbij je naar je cyclus kijkt, temperatuur meet, je vaginale slijm en zelfs je baarmoedermond onderzoekt. In je vruchtbare dagen wordt je baarmoedermond namelijk zacht en staat meer open, ook ligt deze hoger dan op andere dagen. Tijdens deze training leer je hier met je partner alles over. Maar de cursus is best kostbaar en niet iedereen houdt het vol. Gemiddeld raakt 2% van de vrouwen toch zwanger.
Borstvoeding geven als anticonceptie
Het is bekend dat als vrouwen borstvoeding geven, hun ovulatie wordt onderdrukt. Je bent minder vruchtbaar. Het is echter alleen betrouwbaar wanneer de menstruatie nog niet is teruggekeerd, de baby jonger is dan zes maanden, en de baby uitsluitend borstvoeding krijgt, dus niet gekolfd. Ook mag de tijd tussen het voeden overdag niet meer zijn dan 4 uur, en ’s nachts 6 uur.
Terugtrekken voor het klaarkomen
Er is nog een andere natuurlijke manier om een zwangerschap te voorkomen, en dat is als de penis voor het klaarkomen wordt teruggetrokken uit de vagina. Dat is vooral voor jonge mannen niet eenvoudig, want ze moeten aanvoelen wanneer ze dit moeten doen. Het is ook een kwestie van vertrouwen, als vrouw heb je hier geen invloed op. Bovendien kunnen in het voorvocht ook al zaadcellen zitten. Uit onderzoek blijkt dat de kans op een zwangerschap 22% is.
Voordelen van natuurlijke anticonceptie
Gebruik je geen hormonale anticonceptie, dan ervaar je ook geen bijwerkingen van synthetische hormonen. Sommige vrouwen hebben door de pil last van depressieve gevoelens, hoofdpijn of gewichtstoename. Voor natuurlijke anticonceptie heb je geen recept nodig en je hoeft geen medicijnen te kopen. Voorstanders van natuurlijke anticonceptie geven aan dat het vrouwen helpt om hun lichaam beter te begrijpen en bewust te worden van hun vruchtbaarheidscyclus.
Hoe betrouwbaar is natuurlijke anticonceptie
De bedoeling van anticonceptie is natuurlijk dat je niet zwanger wilt raken. Uit onderzoek blijkt dat natuurlijke anticonceptiemethoden helaas maar voor een klein deel betrouwbaar zijn. Zo’n 2 tot 34% raakt toch zwanger. Het vraagt nogal wat van vrouwen om te vertrouwen op een natuurlijke methode. Niet alle vrouwen hebben een menstruatiecyclus die elke maand even lang is, niet alle vrouwen leven gezond en slikken geen medicatie, niet iedereen lukt het om hier heel secuur mee om te gaan. Het inschatten van de vruchtbare dagen is moeilijk. Je kunt niet altijd goed je eisprong voorspellen. Ziek zijn, koorts hebben of het leiden van een onregelmatig leven kan de cyclus verstoren.
Minder spontaniteit en geen bescherming
Naast minder betrouwbaarheid en een ijzeren discipline die je voor natuurlijke anticonceptie nodig hebt, kan het moeilijk zijn om geen gemeenschap te hebben op je vruchtbare dagen. Dat moet je partner willen accepteren, of je moet kiezen voor een condoom of pessarium. Dit kan de spontaniteit verminderen. Verder is het belangrijk te weten dat natuurlijke anticonceptie geen bescherming biedt tegen geslachtsziekten (SOA’s).
Omdat het best een opgave is en ook lastig om natuurlijke anticonceptie toe te passen, wordt aangeraden natuurlijke anticonceptie alleen te gebruiken als het voor jou niet het einde van de wereld is als je toch zwanger raakt. Wil je beslist geen zwangerschap met eventuele abortus en ook geen hormonen gebruiken, overweeg dan het plaatsen van een koperspiraaltje in je baarmoeder.
Ook interessant: welke bekende anticonceptie ga je kiezen?
Meer lezen over natuurlijke zwangerschap en bevalling
