U bevindt zich hier:--Kinderveiligheid in en om het huis

Kinderveiligheid in en om het huis

Door |2019-06-04T16:27:16+00:003 september, 2014|Categorieën: Thema artikelen|Tags: , |

kinderveiligheid in en om huis

Het Wilhelmina Kinderziekenhuis en de Task Force Kinderveiligheid organiseerden voor de tweede keer het Nationale Congres Kinderveiligheid met als thema: Kinderveiligheid en preventie van letsels bij kinderen in en om het huis. Voorkom: vallen, verstikken, verbranden, vergiftigen en verdrinken.

De Task Force werkt nauw samen met het Erasmus MC Rotterdam en VeiligheidNL. Eerst wat cijfers van VeiligheidNL: in Nederland worden ieder jaar, door privé-, sport-, arbeid- of verkeersongevallen 250.000 kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar behandeld op een Spoedeisende hulpafdeling (SEH) van een ziekenhuis. Dit zijn bijna 700 kinderen per dag. In het ziekenhuis moeten 29.000 kinderen opgenomen worden. Jaarlijks overlijden daarvan 79 kinderen.
Het aantal medisch behandelde letsels bij kinderen van nul tot vier jaar in en om het huis bedraagt 94.000 per jaar. Van hen moeten er 9.000 in het ziekenhuis behandeld worden, 36 kinderen overlijden als gevolg van het ongeval. Vallen is een belangrijke oorzaak voor letsels: 26.000 SEH behandelingen en 4.400 ziekenhuisopnamen. Iedere dag worden 70 kinderen op de SEH behandeld. Vergiftigingen zijn de tweede oorzaak voor ziekenhuisopname: 1.200 kinderen worden jaarlijks opgenomen, voor brandwonden worden jaarlijks 1.100 kinderen van nul tot vier jaar behandeld. In 2012 constateerde de European Child Safety Alliance dat preventie van verdrinking, verstikking en verbranding in Nederland te wensen overlaat. Niet alleen veroorzaken deze ongevallen verdriet en leed, maar ook enorme kosten: 240.000.000 euro per jaar.

Aantal kinderongevallen neemt toe

Het congres wordt geopend door Albert Bos, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde en hoogleraar. Daarna start William Kramer, kinderchirurg en traumachirurg UMC Utrecht met een filmpje van Tears in Heaven van Eric Clapton. Deze zanger verloor zijn vierjarige zoon door een valpartij uit het raam. Bij kinderen tot 18 jaar zijn niet ziektes maar ongevallen doodsoorzaak nummer één. Hij meldt dat het aantal dodelijke ongevallen wel is afgenomen maar dat het aantal ongevallen een stijgende lijn vertoont. Kinderen zitten altijd op het vinkentouw, gaan over grenzen heen en nemen risico’s, dat hoort bij kinderen, meldt Kramer. Van 0-2 jaar leren kinderen bewegen, tussen 3-4 jaar coördineren, tussen 5-9 jaar leren ze functioneren, tussen 10-14 jaar doen en tussen 15-18 jaar leren ze ervaren.
Moederliefde staat centraal, maar dan is het vreemd dat 20% van alle ouders hun kind wel eens alleen op de commode laat liggen en 50% van de ouders hun baby in een stoeltje niet op de grond, maar op een verhoging plaatst. Kinderen vallen altijd op hun hoofd met fracturen, grote bloeduitstortingen en indeukingen zoals dat bij een pingpongballetje gebeurt, tot gevolg. Uit onderzoek blijkt dat 22% van alle kinderen onder de zes maanden wel eens gevallen is.

Oorzaak nummer één bij verbrandingen zijn hete vloeistoffen zoals heet water en thee. Dat moeten we echt zien te voorkomen, meldt Kramer. Met de aanschaf van een simpel fornuisrekje kun je al veel leed besparen. Bij vergiftigingen gaat het vaak om het innemen van schoonmaakmiddelen die in voor kinderen aantrekkelijk gekleurde verpakkingen zitten. Gevolgd door het innemen van medicijnen. Ouders moeten ook goed naar hun trappen kijken, of ze open zijn en hoe steil ze zijn. Drie van de vijf ouders heeft geen raamsloten. Door vallen en opstaan worden kinderen groot, maar niet op deze manier, vindt Kramer. Doordat kinderen zo veel binnen zitten, weten ze ook niet hoe ze moeten vallen. Hij juicht daarom de valtrainingen voor kinderen op basisscholen van harte toe evenals het mogelijk verplicht stellen van helmen bij fietsen en schaatsen.

20% van de ouders laat hun kind wel eens alleen op de commode
50% zet het kind in een stoeltje op een verhoging
22% van de kinderen onder de zes maanden is wel eens gevallen
60% van de ouders heeft geen raamsloten

Van ongevallen naar preventie

Marco Brugmans is directeur VeiligheidNL, het nationale expertisecentrum voor veiligheid en gedrag. Het aantal dodelijke ongevallen mag in vijf jaar gehalveerd zijn, maar het aantal ongevallen is gestegen. Tot tienjarige leeftijd gaat het vooral om privéongevallen in en om het huis, boven de tien jaar gaat het vooral om verkeersongevallen. Vooral in het eerste en tweede levensjaar vinden veel privéongevallen plaats. Rond het derde en vierde jaar gaat het meestal om ongevallen waarbij voeten tussen de spaken van de fiets komen, meldt Brugmans.
Waardoor worden ongevallen nu veroorzaakt? Op nummer een staat pech, onvoorzichtigheid, weinig ervaring en onoplettendheid. Daarna gevolgd door het gebruik van producten die niet geschikt zijn voor een bepaalde levensfase. Lichamelijk onvermogen en oorzaken door de omgeving staan op de laatste plaats. Gedrag blijkt dus de belangrijkste oorzaak te zijn waarop kan worden aangestuurd. Over het algemeen kan gezegd worden dat ouders de motorische vaardigheden van hun kinderen onderschatten en de cognitieve vaardigheden overschatten.

Bij het op maat maken van de voorlichting is het belangrijk om rekening te houden met het volgende:
– Tussen de 6-11 maanden is veiligheid belangrijk, maar ouders zijn meer bezig met een onderwerp zoals voeding.
– Bij een eerste kind zijn ouders laat met installeren van traphekjes en opbergen van schoonmaakmiddelen.
– Bij meer kinderen wordt een baby vaker alleen in bad gelaten.
– Hoogopgeleide ouders vertonen vaker risicovol gedrag.

Een positieve boodschap werkt beter dan een negatieve, daarom is er een nieuwe folderreeks beschikbaar met nog positievere insteek en die beter aansluit op het zoekmoment, meldt Brugmans. Onderwerpen zijn: fijne babyspullen, veilig achterop, vrolijk op stap, vrolijk verkennen, goede start en slaap zacht. Ook is er een toolkit voor professionals beschikbaar. Verder heeft VeiligheidNL nieuwsbrieven, de app Veilig groot worden en de gifwijzer en zien ze ouders steeds meer als ambassadeur: zij zijn belangrijk om andere ouders te informeren over kinderveiligheid.
Opvallend is de opzienbarende stijging van het aantal sportblessures, vooral veroorzaakt door de minder vaardige motoriek van kinderen. Daarom zijn er lespakketten valtrainingen voor in de gymles op basisscholen beschikbaar. Op speciale ‘modderdagen’ leren kinderen niet alleen in de modder te knoeien maar leren ze ook vallen.

Onveilig gedrag van ouders met jonge kinderen

Tinneke Beirens is Gezondheidswetenschapper en Beleidsmedewerker Artsen Jeugdgezondheidszorg. Zij deed onderzoek naar onveilig gedrag van ouders met jonge kinderen. Tussen de 1,5 en 2 jaar vinden de meeste ongelukken plaats waarvan 45% in en om het huis. De belangrijkste ongevallen zijn: val van de trap (50%) gevolgd door vergiftiging (25%), daarna gevolgd door verbranding, verstikking en verdrinking. De preventie is door een traphekje boven en onder de trap te bevestigen en schoonmaakmiddelen veilig op te bergen. Ze onderzocht hoeveel en welke ouders geen maatregelen nemen en waarom niet. Het onderzoek werd gedaan onder 1722 ouders met een kind tussen de 11 en 18 maanden oud.

Waarom nemen ouders geen maatregelen?

Hoeveel en welke ouders nemen geen maatregelen? Conclusies: 80% heeft 1 traphek, maar 50% gebruikt deze ook. Van de ondervraagde ouders bergt 75% de medicijnen veilig op en 60% bergt schoonmaakmiddelen veilig op. Ouders nemen minder vaak een traphekje als het om een meisjesbaby gaat, als het een baby betreft die nog niet kruipt, als het om één of een eerste kind gaat en als het om een niet-Nederlandse moeder gaat. Een traphekje wordt minder vaak gebruikt als het kind nog niet loopt en opvallend: als het om moeders gaat met een hogere opleiding.
Bij het minder veilig opbergen van medicijnen speelt een rol: één of eerste kind. Bij het minder veilig opbergen van schoonmaakmiddelen: één of eerste kind, de moeder is niet-Nederlands en vaders met een hogere opleiding.

Wat zijn de redenen waarom ouders minder maatregelen nemen?

Waarom plaatsen ouders nu minder vaak een traphekje? Als redenen wordt opgegeven: dat ouders er het nut niet van inzien, dat ze niet weten hoe ze deze moeten plaatsen, dat de voordelen van onveiligheid zwaarder wegen dan bijvoorbeeld het gehannes met zo’n hekje en de invloed van andere ouders.
Bij het minder maatregelen nemen voor het opbergen van medicijnen en schoonmaakmiddelen zijn de opgegeven redenen: dat ze niet weten hoe ze dat precies moeten doen, dat de nadelen van het niet opbergen zwaarder wegen dan de voordelen en de invloed van andere ouders.

Conclusies

Ouders nemen wel maatregelen maar het kan nog beter. Het is belangrijk om interventies op belangrijke en veranderbare factoren te richten. Elk veiligheidsgedrag is anders maar er zijn wel relatief constante factoren zoals de ontwikkeling van het kind, het aantal kinderen, het eigen kunnen van de ouders en het inzien van het nut ervan om maatregelen te nemen.
Hoe verder? Bij het geven van voorlichting is het vaak een automatisme om aan te nemen dat hoger opgeleiden het wel weten. Deze ouders weten het wel maar nemen deze maatregelen niet altijd! Dit betekent dat het belangrijk is om te blijven informeren met behulp van nieuwe methodieken en onderzoeken.
Mirjam Scholing van Beelen is onderzoeker aan het Erasmus MC, Rotterdam en docent Verpleegkunde. Zij heeft onderzoek gedaan naar welke maatregelen ouders nemen en welke factoren een rol spelen. In dit ‘Be Safe’ onderzoek werden ouders met een kind van 1 of 2 jaar in twee groepen verdeeld. De ene groep ouders ontving een veiligheidskaart en de andere groep kreeg advies op maat bestaande uit het invullen van een vragenlijst, interventie, herhalen van de vragenlijst en een consult verspreid over een paar maanden.

Conclusies van het Be Safe onderzoek:

6% laat zijn kind wel eens alleen in bad
53% heeft geen traphekje geïnstalleerd
47% gebruikt het traphekje niet goed
60% bergt schoonmaakmiddelen niet goed op
40% bergt medicijnen niet goed op

Als reden wordt opgegeven: mijn kind kan nog niet kruipen, dus een traphekje is nog niet nodig. Een eerste kind wordt minder vaak alleen in bad gelaten. Bij een eerste kind wordt vaker geen traphekje geïnstalleerd en worden er minder maatregelen genomen voor het opbergen van schoonmaakmiddelen en medicijnen. Hoe ouder het kind, hoe vaker men een kind alleen in bad laat.
Er was geen verschil tussen de ouders die een veiligheidskaart ontvingen en ouders die een interventie kregen, beide groepen waren tevreden. De interventie die later plaatsvond leidde wel tot een veiliger gedrag. De interventie is nu overgenomen door VeiligheidNL, die met folders en voorlichting aan consumenten via verschillende kanalen (dus ook de retail!) de consument wil bereiken.

Kinderveiligheid in 2020: hoe blijft Nederland wereldkampioen?

De ochtendsessie werd afgesloten door Eduard van Beeck, associate professor Public Health verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam. Nederland is binnen Europa heel kinderveilig, begint Van Beeck. We doen het dus best goed met zijn allen, alleen Noorwegen doet het beter. De afgelopen jaren is er een spectaculaire daling te zien qua sterftecijfers van baby’s door een goede preventie en voorlichting door de Jeugdgezondheidszorg, artsen etc. Vanaf begin 2000 is er wel sprake van een stijging in ongevallen bij 0 tot 18-jarigen. Het gaat daarbij om ernstige blessures als gevolg van een val in huis, speelterreinen etc. Ook Van Beeck onderschrijft dat er qua gedrag nogal het een en ander verbeterd kan worden. Hij vraagt de zaal hoe we dit kunnen doen. Hierbij een aantal reacties uit de zaal:
– Waarom zijn valhelmen nog niet verplicht in het fietsverkeer?
– Waarom worden ouders niet in een eerder stadium geïnformeerd, bijvoorbeeld via verloskundigen en kraamzorg?
– Er is sprake van motorische armoede, kinderen zitten veel te veel vast in stoeltjes.
– Er worden veel te hoge eisen aan speelplaatsen gesteld waardoor gemeentes ze soms liever weghalen.

‘s Middags stond een les ‘Veilig Vallen’ op het programma evenals diverse workshops waarbij dieper op specifieke onderdelen werd ingegaan. Afsluitend was er een forumdiscussie.
BabyWereld heeft de organisatie gevraagd ons tijdig in te seinen als er een nieuwe congres op komst is, zodat we betrokken professionals in de branche kunnen informeren over dit soort belangrijke bijeenkomsten!

Foto: Safety First.