nieuwe inzichten flesvoeding

Borstvoeding heeft de laatste jaren terecht veel aandacht gekregen, toch geeft een deel van de vrouwen liever de fles. Sowieso stappen borstvoedende moeders op een bepaald moment over op flesvoeding. Hoe staat het met de voorlichting over flesvoeding, is deze nog actueel of kan deze beter?

e-book over flessen en flessenspenen

Inhakend op dit thema komen we in contact met Esther van Bloemen-Bartels, zij is babyconsulent onder de naam babyverpleegkundige met KIWA keurmerk (kwaliteitskeurmerk voor zzp’ers in de zorg) en is lid van de Beroepsvereniging Babyconsulenten Nederland. Ze schreef haar eerste e-book over flessen en flessenspenen in 2017. Dat was broodnodig, vond ze, want op dat moment was er voor ouders en professionals nergens gebundelde informatie te vinden over het voeden per fles.
‘Ik kreeg daar veel complimenten op variërend van babyprofessionals, tienermoeders die bekenden dat ze zich na het lezen zoveel zekerder voelden, tot vrouwen met autismespectrumstoornis die aangaven blij te zijn met de antwoorden op veel van hun ‘Waarom zo?’- vragen, vertelt Esther. Zonder verdere promotie werd het boek toch dagelijks gedownload door geïnteresseerden. Esther maakte het e-book zonder winstoogmerk omdat ze het belangrijk vindt zoveel mogelijk ouders en hulpverleners te bereiken.

Update over hardware en software

In februari van dit jaar verscheen een update die door iedereen gratis kan worden gedownload op babyverpleegkundige.nl. Esther: ‘Er was ook weer zoveel meer te vertellen. De toename van het aantal te schrijven woorden deed me besluiten het boek in tweeën te delen. In hardware: de flessen en flessenspenen en de software, daarmee bedoel ik hoe de fles moet worden vastgehouden, hoe je de baby vasthoudt, waarom je zelf lekker moet zitten etc. ‘

Er zijn toch ook borstvoedingshoudingen?

Esther: ‘Ik leg in het boek uit wat therapeutisch of responsief voeden is. Daarbij stem je handelingen af op de ontwikkeling en de stofwisseling van het kindje. Daar is goed oogcontact met het kind een belangrijk onderdeel van evenals een juiste voedingshouding. Baby’s die op een juiste manier worden gevoed hebben vaak minder last van krampjes en oprispingen, omdat ze rustig en goed afgestemd worden gevoed. Ik ben ervan overtuigd dat therapeutisch voeden het beste is voor de meeste kinderen. Enige uitzonderingen daargelaten, denk bijvoorbeeld aan te vroeg geboren baby’s die het beste op hun linkerzijde kunnen worden gevoed, met het hoofdje wat hoger dan het lichaampje. Oudere baby’s met een ‘been-there, done-that’ attitude’ kunnen baat hebben bij de Schwester Liselotte houding waarbij de baby met zijn rug op de iets opgetrokken bovenbenen van de moeder ligt, met baby’s billen tegen moeders buik.’
Ze vervolgt: ‘Waarom deze houdingen niet bekend zijn, vind ik een moeilijke vraag. Soms denk ik dat we allemaal maar in Nederland doen alsof iedereen alles weet van voeden per fles zoals dat generaties lang, met een veel kleiner aanbod aan flessen, spenen en materialen, de normaalste zaak van de wereld was. Mijns inziens is dat niet helemaal eerlijk naar de kersverse ouders die vandaag de dag hun kindje voeden en grootbrengen.’

Welke professionals adviseren moeders over flesvoeden?

Zijn ze allemaal op de hoogte van de mogelijkheden en de problemen die moeders ervaren vragen we Esther?’Op babygebied zijn er superveel zorgprofessionals! Ik denk dat we ze in twee groepen kunnen verdelen: degenen die generalistische of eerstelijnszorg geven, zoals de kraamzorg en het consultatiebureau. En daarnaast zijn er tweedelijns zorgverleners: zorgprofessionals waarvan je specialistische zorg kan krijgen zoals een lactatiekundige, preverbale logopediste of een babyconsulent. Ik denk dat er binnen die groepen ook grote verschillen bestaan, hoewel er met de richtlijnen van het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid toch eigenlijk veel meer unanimiteit in onze adviezen zou moeten zijn.’

Flesvoeding benadert de moederborst steeds beter, wat vind jij van de ontwikkelingen op fles- en speengebied? Wat kan er beter?

‘Veel flessen hebben een antikolieksysteem. Dit is een soort ventiel dat in de fles voor ontluchting zorgt na aanzuigen van het vacuüm door de baby. Bij een Dr. Brown’s fles is het pijpje in het midden van de fles heel goed zichtbaar. Maar bij Difrax en MAM zit het onopvallend in de bodem en bij de Philips/AVENT en Tommee Tippee weer onopvallend in de speen. Sommige dingen zie je dus niet, maar zijn er wel. Het is een beetje: soms weet je niet wat je niet weet. En dat brengt mij bij de vraag ‘Wat kan er beter?’ Dat is kennis doorgeven en kennis delen. En voor de zorgprofessionals in het bijzonder; niet allemaal werken op je eigen eilandje maar openstaan voor anderen, tijd maken voor intervisie met een andere discipline. Dat is zo leerzaam en leuk.’

Hoe bepaal je als aanstaande moeder nu wat een goede fles is?

‘Dat is heel erg moeilijk. Je moet jezelf afvragen waarvoor en hoe vaak je de fles wilt gebruiken. Als je wilt voeden per fles, maar nog grotendeels borstvoeding geeft, dan is het gebruik van een brede halsfles aan te raden. Deze ligt in de mond van de baby qua vorm dicht bij de borst. Krullen de lipjes daarmee niet mooi naar buiten, dan is het verstandig om naar een smalle hals over te stappen, ook al geven moeders nog borstvoeding. Mijn boek beschrijft nog meer situaties en of de bouw van mond, lippen en tong die van invloed kunnen zijn op het kiezen voor een bepaalde soort fles.’

Wat vind je van de ontwikkeling naar glas en duurzaam?

‘Ik heb lang getwijfeld of ik hier wel of geen hoofdstuk aan zou wijden. Ik heb ervoor gekozen het niet te doen. Met als gevolg dat ik deze vraag nu vaker krijg! Ik wil het even aankijken, misschien schrijf ik er wat over in een volgende versie. Voor nu houd ik het op een stukje geschiedenis; de glazen fles verdween uit het assortiment omdat ouders hem zo zwaar vonden. Nu is hij terug, maar ik zie ook flessen op de markt komen van RVS en siliconen. Ik wacht even de ervaringen van de gezinnen die ik bezoek af en de onderzoeken die er worden gedaan.’

En wat is een goed speen(type), of is het gewoon een kwestie van uitproberen?

‘Never change a winning team, wordt er wel eens gezegd. Heb je een speen waarmee de voeding netjes 20 minuten duurt, zonder lekkage en met een tevreden baby, ga daar dan lekker mee door. Ouders moeten de speen altijd goed controleren op scheurtjes of gaatjes, als die er zijn dan moet de speen direct worden vervangen. Zijn ouders niet tevreden over het drinkgedrag van hun baby, dan is het verstandig om de 1-3-6-9 maandencheck te doen, de meeste fabrikanten bieden bij die leeftijd een andere maat aan.’

Esther van Bloemen Bartels

Esther van Bloemen-Bartels

Over reinigen wordt nu gezegd dat flessen en spenen gewoon in de vaatwasser kunnen (behalve bij probleembaby’s), is dat nog steeds zo?

Klopt, dat is het advies van het Voedingscentrum. In de vaatwasser bij een programma van ten minste 55 graden Celsius of met heet water in een sopje en dan schoonmaken met een flessenborstel. Heel soms kom ik in gezinnen waar ik flessen zie met kleine zwarte of groene bacteriestipjes in de fles. Dan ben ik echt heel streng en zeg er dan ook wat van.’

Is er qua adviezen nog wat veranderd voor het geven van flesvoeding in coronatijd?

‘Nee, dat niet. Maar de mogelijkheid om mee te kijken hoe andere ouders voeden per fles, is wel drastisch afgenomen onder een lockdown. Jonge ouders krijgen minder mogelijkheden om te leren aan de hand van de effectieve leermethode ‘afkijken en nadoen’. Ik hoor van collega’s in ziekenhuizen over de explosieve toename van het aantal huilbaby’s op de kinderafdeling. In de thuissituaties merk ik dat ik veel meer contact met klanten per WhatsApp heb, zodat ik met foto’s en filmpjes in de thuissituatie kan meekijken. Het is echt een hele rare tijd om nu ouders te zijn van een jong kind. Petje af en een hard applaus voor de ouders met kinderen uit 2020 en 2021.’

Meer thema-artikelen lezen

Foto boven: doomoo