wegwerpluier wasbare luier

Wegwerpluiers zijn makkelijk, overal te koop en ouders hoeven niets te wassen en te drogen. Ze bieden uitkomst in de tijd dat kinderen door meerdere mensen worden opgevoed. Maar ze zijn ook enorm vervuilend en zorgen ervoor dat kinderen later zindelijk worden. Redenen genoeg om naar alternatieven te kijken.

Wegwerpluiers absorberen steeds beter maar door suberabsorbers voelen kinderen geen nattigheid en dus minder snel de behoefte om op het potje te gaan zitten. Dit heeft tot gevolg dat kinderen in onze westerse maatschappij steeds later zindelijk worden. Wereldwijd groeit de verkoop van wegwerpluiers van nog geen 20 miljard dollar in 2004 naar meer dan 50 miljard in 2017.

Kinderen steeds later zindelijk

Concreet zijn kinderen nu zeven tot twaalf maanden later zindelijk dan pakweg 30 jaar geleden. Een onderzoek in 2017 onder leerlingen van de basisschool laat zien dat 4% van de kinderen die naar groep 1 gaat, niet zindelijk is. Dat is één kind per kleuterklas. Onderwijzers vinden dit natuurlijk niet prettig. Daarnaast hebben twee kinderen van vier tot zeven jaar regelmatig een ongelukje in de klas. (Bron: Nederland Centrum Jeugdgezondheid)

Psychische oorzaak

Naast het prettig aanvoelen van een zachte wegwerpluier kan er ook een psychische oorzaak zijn waardoor kinderen problemen hebben met het zindelijk worden. Denk aan een scheiding, de geboorte van een nieuw kindje in het gezin, angst, etc. Maar het gaat hierbij maar om een heel klein percentage, in 97 procent van de gevallen wordt er geen fysieke oorzaak gevonden, met andere woorden: het gaat om een gedragsverandering. Zijn kinderen nog niet zindelijk voordat ze naar school gaan, dan biedt het Consultatiebureau hulp of kan een afspraak bij de poep-poli worden gemaakt.

Wanneer starten met zindelijkheidstraining

Door de wegwerpluierindustrie gaan veel zindelijkheidstips verloren terwijl het mogelijk is om kinderen zindelijk te maken vanaf negen maanden oud! Dit wordt onderbouwd door een Zweeds onderzoek van de Sahlgrenska Academy die twee jaar lang moeders en hun baby’s volgden in Vietnam. Daar beginnen ze veel eerder met de zindelijkheidstraining, namelijk direct vanaf de geboorte waarbij ze werken met een bepaalde fluittechniek.
Belangrijk te weten is dat kinderen moeten leren dat ze hun toiletgang als iets gewoons en positiefs ervaren zonder angsten te ontwikkelen. Een goede, ontspannen zithouding is daarbij belangrijk. Naast de potjes zijn er nuttige hulpjes: wc-bril verkleiners, gewone wc-bril met geïntregreerde kinderbril en toilettrainers met een 3-in-1 functie: potje, toilettrainer en een wc-brilverkleiner.

Duurzaamheid luiers

Kinderen worden nu vijf tot zes keer per dag verschoond. Dat vindt duurzaamheidsmanager Bart Waterschoot veel te vaak. Met de huidige, goede luiers zou drie keer per dag verschonen voldoende moeten zijn, oordeelt hij. Dit zorgt ook voor een stuk minder afval. Om de duurzaamheid van luiers te onderzoeken ging het wetenschapsmagazine Eos op zoek naar de meest duurzame luier. Daarbij werd gekeken naar de transparantie van de fabrikanten, de resultaten en inspanningen qua duurzaamheid. De huismerkluiers van Jumbo, Kruidvat, Etos en Albert Heijn kwamen als beste uit de test. Deze fabrikanten zetten zich actief in voor mensenrechten en het milieu, meldt Eos. Andere grote merken en supermarkten wilden niet meewerken aan dit onderzoek.

Hoe zit het met luierrecycling

In opkomst zijn de ecologische luiers met afbreekbare materialen. Toch is geen enkele luier echt duurzaam te noemen. Dit komt omdat gebruikte luiers moeilijk te recyclen zijn door de plastics die erin zitten. Na twee jaar testen staat er in Nijmegen een luier-recyclingfabriek bij afvalverwerker ARN. Luiers en inhoud worden verhit waarna de stoffen kunnen worden gescheiden tot vier nieuwe grondstoffen: groen gas, plastic, biomassa en kunstmest. Het is de tweede keer dat wordt geprobeerd om luiers te recyclen. Zo’n tien jaar geleden werden in Arnhem bij Knowaste de eerste luiers ingezameld en verwerkt uit Nederland, België en Duitsland, maar het project moest worden stopgezet. De fabriek had last van stijgende energieprijzen en dalende prijzen voor het verbranden van afval waarop Amerikaanse aandeelhouders de stekker uit het project trokken. Het grote probleem bij luierrecycling is om het winstgevend te maken. Het technische proces in de fabriek kost meer energie dan dat het oplevert en de kosten wegen niet op tegen de opbrengsten.
Deskundigen vragen zich ondertussen af in hoeverre toxische stoffen en ziekteverwerkers zoals bacteriën, virussen en medicijnresten waaronder antibiotica, hormonen en radioactief jodium, bij het recyclen van luiers en incontinentieluiers daadwerkelijk worden afgebroken. Daar wordt door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) sinds 2017 onderzoek naar gedaan.

Wasbare luiers: het alternatief

Een beetje milieubewuste ouder denkt na over het wel of niet gebruiken van wasbare luiers. Wasbare luiers zijn zacht, ze ademen en bieden comfort. De materialen waarvan de luiers zijn gemaakt gaan met de huidige tijd mee. Zo zijn er luiers van bamboe, kunstvezel en ecologische katoen. Handige, biologisch afbreekbare inlegdoekjes vangen de ontlasting op en die doekjes mogen, afhankelijk van het merk, weggespoeld worden door het toilet. Een wasbare luier is duurzaam, het verkleint de luierberg en zorgt voor het eerder zindelijk worden van kinderen omdat ze eerder ‘nattigheid’ voelen. Milieu Centraal rekende uit dat de kosten bij een wegwerpluier gemiddeld 1310 euro zijn, terwijl dit bij een wasbare luier 830 euro is (met een eerste investering van 400 euro). Dit is bij een gelijke luiertijd. Kinderen zijn eerder zindelijk met wasbare luiers, dus dan kan het voordeel nog groter worden.

Wasbare luiers echt beter voor het milieu?

Milieu Centraal onderzocht in hoeverre wasbare luiers nu beter zijn voor het milieu dan wegwerpluiers. Er werd gekeken naar het gebruik van water, de vervuiling van lucht en water, de broeikasgassen en gebruik van het land. Katoenplantages nemen bij wegwerpluiers zeven keer meer land in dan het land voor wasbare luiers. Zowel de wasbare als wegwerpluier kosten veel water om te produceren. Zelfs biologische katoen heeft veel water nodig om te groeien en dat gaat ook op voor het maken van houtpulp en kunststof uit aardolie voor de wegwerpluier. Daarbij moeten wasbare luiers nog worden gewassen. En dan is er nog het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen bij het telen van katoen. Tot zover verschillen de luiers niet zoveel. Alleen bij luiers gemaakt van biologisch katoen en het EKO en GOTS keurmerk, weet je zeker dat er geen chemische stoffen en kunstmest zijn gebruikt.
Maar kijk je naar het energieverbruik en de broeikasgassen dan zijn er grote verschillen. Het produceren van wegwerpluiers kost meer energie, zonder gebruik van de droger is dat zelfs 2,5 keer. Ook kan met de wasbeurten energie worden bespaard door deze niet op 60 maar op 40 graden te wassen. En de milieuwinst groeit door als meer kinderen uit een gezin gebruikmaken van wasbare luiers.

Proeven wasbare luiers door gemeentes

Het gebruik van wegwerpluiers zorgt jaarlijks voor 140 miljoen kilo vieze luiers. Dat is per kind met vijf luiers per dag ongeveer 260 kilo per jaar. Niet zo gek dus dat gemeenten zoeken naar alternatieven. In 2015 deed de gemeente Hengelo onderzoek en stelde wasbare luiers ter beschikking aan 50 ouders; het wassen moesten de ouders zelf doen. De resultaten waren positief: 67% van de gebruikers vond het een positieve ervaring, 14% wilde er helemaal voor gaan en 53% parttime. Een derde (33%) van de deelnemers besloot ermee te stoppen. Ouders zien de besparingsmogelijkheden (500 tot 700 euro) maar er kan meer worden gedaan aan de beeldvorming van de wasbare luier, bleek uit dit onderzoek. Inmiddels zijn er proeven gedaan in Heerenveen, Rotterdam, Schiedam en Hoogeveen.

Het tij keren

Melanie Weidner van Kaatje Katoen meldt het volgende over de bekendheid van wasbare luiers: ‘We merken steeds meer dat mensen van wasbare luiers gehoord hebben of iemand kennen die ze gebruikt. Er zijn echter ook nog steeds veel mensen met een hoop vooroordelen die er niks van willen weten. De voornaamste reden die ouders opgeven om wasbare luiers te gebruiken is omdat het afval bespaart, de kosten zullen meewegen maar wordt niet actief als reden genoemd. Wellicht houdt dit verband met de grote investering die aan het begin van de babytijd wordt gedaan?’ Om het tij echt te keren naar wasbaar luiergebruik, moet er volgens Kaatje Katoen nog wel wat gebeuren: ‘We denken dat de politiek daadwerkelijk maatregelen moet nemen voor afval en wegwerpartikelen. Nu worden mensen niet genoeg gestimuleerd om wat anders te proberen. Daarnaast vinden wij dat gemeentes ook subsidie moeten geven, het afvalprobleem is immers ook hun probleem en in 2020 voor gemeentes zelfs een doelstelling. We gaan graag in gesprek met gemeentes om mee te denken over oplossingen voor het afvalprobleem. Waar afvaltax wordt ingesteld zien we dat inwoners ook zelf gaan nadenken over alternatieven.’

voordelen wasbare luiers
– kinderen eerder zindelijk
– beter voor milieu dan wegwerpluiers
– materialenkeuze en hippe overbroekjes
– nooit meer luiers halen of bestellen

nadelen wasbare luiers
– 1 uur meer tijd per week voor wassen en drogen luiers
– eenmaal hoge aanschaf begin periode (400 euro voor prefoldpakket)

voordelen wegwerp luiers
– vieze luiers kun je gewoon weggooien
– geen eenmalige investering
– langer drogere billen, hogere absorptie
– overal verkrijgbaar

nadelen wegwerp luiers
– duurder dan wasbare luiers
– langer gebruik, zindelijk worden duurt langer
– onbekendheid met samenstelling (schadelijke stoffen)
– milieubelastend

Foto: TotsBots