Waarom flesvoeding de kans op wiegendood vergroot

Dat borstvoeding de kans op wiegendood verkleint, is al heel lang bekend. Eigenlijk moeten we dat anders formuleren, want bij onderzoek is de ongeschreven afspraak dat je uitgaat van de natuurlijke situatie. In dit geval is dat borstvoeding. Dus zouden we het andersom moeten zeggen: flesvoeding vergroot de kans op wiegendood. Hoe komt dat? Een inventarisatie van mogelijke oorzaken.

Onderzoek uit 1965 toonde al onomstotelijk aan dat flesvoeding de kans op wiegendood vergroot en sindsdien is dergelijk onderzoek een aantal keer herhaald. De resultaten zijn telkens vergelijkbaar. Een meta-literatuuronderzoek van ‘Vennemann et al.’ uit 2009 concludeerde dat flesvoeding ongeveer tweemaal zoveel kans op wiegendood geeft als borstvoeding. Die verhouding blijft over de jaren gelijk, hoewel er gelukkig tegenwoordig veel minder wiegendood voorkomt. De auteurs raden aan om in de informatie over wiegendood het advies op te nemen om gedurende 6 maanden borstvoeding te geven.

Mogelijke oorzaken

Maar waarom is de kans op wiegendood groter bij fles gevoede kinderen? Want als we weten waar dat door komt, kunnen we het misschien nog beter voorkomen. Dé oorzaak is nog steeds onduidelijk, maar er wordt aan een aantal mogelijke oorzaken gedacht. Volgens VeiligheidNL zijn dat, samengevat:

aanwezigheid van antilichamen in moedermelk;
betere ontwikkeling van mond- en kaakspieren door borstvoeding;
betere ontwikkeling van nekspieren door borstvoeding;
borstvoeding verlaagt de wekdrempel (‘arousal’) waardoor de baby eerder wakker wordt bij zuurstoftekort.

Lager zuurstofgehalte bij flesvoeding

Er zijn meer oorzaken mogelijk. In de literatuur heb ik verschillende onderzoeken gevonden waaruit blijkt dat flesvoeding bij baby’s soms tot zuurstoftekort leidt, wat niet gebeurt bij borstvoeding. Daarvoor zijn twee mogelijke oorzaken:

Flessenvoeding leidt tot een ander ademhalingspatroon dan borstvoeding, waarbij eerder zuurstoftekort optreedt, vonden ‘Goldfield et al.’ in 2006. Baby’s die borstvoeding kregen hadden een significant hoger zuurstofniveau in hun bloed. De mate van verandering van ademhalingspatroon hangt af van het soort fles.
De houding bij flessenvoeding zou kunnen leiden tot adembelemmering: als het hoofd naar voren knikt en de kin op de borst gedrukt wordt of juist te veel naar achteren gebogen wordt, is er kans dat de ademweg afgesloten wordt met zuurstoftekort tot gevolg. Bij borstvoeding is hier minder kans op.

Zuurstoftekort verhoogt wekdrempel

Een van de eerste effecten van zuurstoftekort is dat de wekdrempel wordt verhoogd. Dus de volgende keer dat een kind zuurstoftekort krijgt, zal het dit zuurstoftekort minder snel opmerken en minder snel wakker worden. Mogelijk is dit de manier waarop de wekdrempel door flesvoeding wordt verhoogd. En die verhoogde wekdrempel vergroot de kans op wiegendood weer.

Hoe wiegendood verminderen

Hoe kan deze informatie ertoe bijdragen wiegendood te verminderen? Ontwerpers en fabrikanten zouden kunnen proberen om een fles te ontwerpen waarbij de baby bij het drinken eenzelfde ademhalingspatroon heeft als bij borstvoeding. Ouders zouden voorgelicht kunnen worden over het belang van een goede hoofdhouding en (door)ademen bij flesvoeding. Flesvoeding vereist daarmee onverdeelde aandacht van de voeder en gaat niet samen met het gebruik van een mobiele telefoon of andere afleiding (moeilijk, maar belangrijk!). Dit laat onverlet dat borstvoeding vooralsnog de beste preventie is voor wiegendood en dit beter naar ouders gecommuniceerd zou kunnen worden.

Tot slot

Hoewel wiegendood de laatste decennia gelukkig sterk is gedaald, tot ongeveer 25 baby’s per jaar in Nederland, is elke overleden baby er één te veel. Vorig jaar is het aantal wiegendoden toch weer gestegen tot 39. Deze informatie geeft weer extra mogelijkheden om daar iets aan te doen.

Literatuur

Carpenter, R.G en Shaddick, C., 1965. Role of infection, suffocation, and bottle feeding in Cot Death. British Journal of Preventive and Social Medicine, 19, pp. 1–7. https://www.jstor.org/stable/25565360
Goldfield et al., 2006. Coordination of Sucking, Swallowing, and Breathing and Oxygen Saturation During Early Infant Breast-feeding and Bottle-feeding. Pediatric Research 60(4), pp. 450-455. https://doi.org/10.1203/01.pdr.0000238378.24238.9d
Vennemann et al., 2009. Does breastfeeding reduce the risk of sudden infant death syndrome? Pediatrics 123, e406-10. https://doi.org/10.1542/peds.2008-2145

Lees meer columns

Lees meer over flesvoeding, borstvoeding en wiegendood