Aantal probleemslapertjes neemt toe en daarmee aanbod slaapproducten

Beeld: Plum Plum Babygoods

Ouders zijn er tegenwoordig maar druk mee: 1 op de 10 ouders ervaart problemen met het slapen van hun baby jonger dan 6 maanden oud. De problemen variëren van het moeilijk overdag of juist ’s nachts kunnen slapen, het moeilijk kunnen inslapen en doorslapen. Gesprekken met deskundigen, het toenemend aantal slaapcoaches en het groeiende aanbod producten lijken erop te wijzen dat steeds meer baby’s en kinderen problemen hebben met slapen.

Blauw licht, prikkels en slaapschema’s

Het gemiddeld aantal uren dat een baby slaap nodig heeft is onveranderd, maar de omgeving en activiteiten van ouders zijn wel degelijk veranderd. Vaak gaat het om ouders die beiden werken in een 24-uurs economie. Dat betekent langere werktijden, een drukker leven, actief op social media, meer blootstelling aan blauw licht via schermen en mobieltjes. Ouders, baby’s en kinderen ervaren meer prikkels. Vooral sensitieve kinderen zijn hier gevoelig voor.

Thema slapen is hot item

Dat we tegenwoordig zo met slapen bezig zijn blijkt wel uit het feit dat er nu slaapschema’s zijn die aangeven hoeveel uren baby’s gemiddeld slapen. Die waren in het Baby- en Kleuterverzorgingsboek van Dr. Benjamin Spock uit 1957! niet te vinden. Op de vraag hoeveel slaap een baby nodig heeft, zei deze kinderarts: ‘De baby is de enige die hier antwoord op kan geven. De ene baby schijnt veel slaap nodig te hebben, de andere verrassend weinig.’

Waarom is slapen zo belangrijk?

Slapen is belangrijk omdat hersenen dan een soort van wasbeurt krijgen. De hersencellen krimpen tijdelijk waardoor het hersenvocht meer ruimte heeft om afvalstoffen weg te spoelen. Een goede nachtrust zorgt ervoor dat sommige hersenverbindingen sterker worden waardoor je beter onthoudt wat je geleerd hebt. Naast een beter geheugen en meer concentratie is slaap ook belangrijk bij het verwerken van emoties en zorgt voor minder spanning. Bron: hersenstichting.nl

Baby’s slapen anders

Baby’s slapen anders dan oudere kinderen en volwassenen. Net als volwassenen hebben baby’s slaapcycli, maar bij een volwassene duurt een slaapcyclus ongeveer 90 minuten, en bij een baby 50 tot 60 minuten. Baby’s hebben 2 soorten slaapfasen in een cyclus: een actieve slaap (vergelijkbaar met de REM-slaap) en een stille slaap. De actieve slaap herken je doordat baby’s bewegen, lachen en geluidjes maken. Baby’s ademen snel en onregelmatig, soms gaan de oogjes een beetje open.

Opbouw van de slaapstadia en cycli gedurende een nacht.

Daarna gaat de slaap over in de stille slaap, waarin een baby nauwelijks beweegt, het kindje heeft dan een rustige en regelmatige ademhaling. Bij baby’s vanaf 6 maanden gaat de stille slaap over in de non-REM slaap en komt er een dag- en nachtritme op gang. Dit komt door de groei van de hersenen maar ook de omgeving speelt daarbij een rol. De slaapcyclus wordt langer. Bron: Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Waar leggen ouders hun kindje te slapen?

Een interessant onderzoek hierover werd gedaan door Francien Mels, droomritmecoach en uitvinder van PIKO (slaapcoconnetje voor de baby). Op de vraag waar de baby overdag slaapt blijkt het volgende: de helft van de ouders legt de baby in een eigen bedje op een eigen kamertje. De andere helft kiest voor de box, wandelwagen en een eigen bedje. ’s Nachts is een ander verhaal. De meeste ouders kiezen ervoor om de baby op de ouderslaapkamer te slapen te leggen, maar laten de baby na een paar weken toch liever op een eigen kamertje slapen omdat ze onrustig worden van de geluidjes die de baby maakt. Een significant deel kiest ervoor om de baby hoog in het ouderlijk bed te laten slapen, vaak omdat ze helemaal uitgeput zijn.

Hulpmiddelen

Ouders die een baby hebben die slecht slaapt lopen kans om zelf oververmoeid te raken wat kan leiden tot ongemakken en gezondheidsproblemen. Zij grijpen dus graag naar alle mogelijkheden om hier verandering in te brengen, van slaapcoaches tot een groot aanbod slaapproducten. De producten variëren van schommelende wiegjes tot apparaten die muziekjes, white noise-, baarmoeder- of ruisende zeegeluiden laten horen, toestellen die lichtjes op plafond projecteren, inbakerslaapzakjes, slaapzakken met verzwarende elementen etc.

Aantal wiegendoodgevallen is gestegen

Uit de recent afgegeven cijfers over wiegendood, blijkt dat er sprake is van een significante stijging, zie tabel. Reden genoeg om weer aandacht te vragen over veilig slapen. Oorzaken zijn moeilijk aan te geven, ook of het om een incident of een stijgende trend gaat.

Wiegendood, SIDS en SUDI

Eerst even 2 definities. Van Wiegendood, ook wel SIDS (Sudden Infant Death Syndrome), wordt gesproken als een niet-zieke baby plotseling en onverwacht overlijdt zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak. Internationaal hanteert men de term: SUDI. Dat betekent: Sudden Unexpected Death in Infancy. Hiervan wordt gesproken als een kind jonger dan 2 jaar plotseling en onverwacht overlijdt, zonder dat daarvoor een medische verklaring wordt gevonden. Kindjes die zijn overleden aan wiegendood zijn hier dus een onderdeel van. Bron: VeiligheidNL.

Vallend onder definitie SIDS
1986: 202 baby’s
2006: 25 baby’s
2019: 13 baby’s
2020: 11 baby’s
2021: 6 baby’s
2022: 13 baby’s

Vallend onder definitie SUDI
2019: 31 baby’s
2020: 28 baby’s
2021: 27 baby’s
2022: 39 baby’s

De SUDI-cijfers van vorig jaar zijn helaas een stuk minder gunstig, vorig jaar overleden 39 baby’s aan wiegendood. Vergelijken we deze cijfers met andere landen, dan zijn de cijfers laag. Door betere voorlichting aan ouders over veilig slapen komt wiegendood in Nederland gelukkig weinig voor. In de Verenigde Staten liggen de aantallen vier à vijf keer hoger. Ook in buurlanden als België en Duitsland komen in verhouding meer gevallen voor. Wat de oorzaken van de wiegendoodgevallen in Nederland zijn is niet bekend. Wel zijn de risicofactoren bekend: adembelemmering en warmtestuwing.

Onderzoek Preventie Wiegendood

Floortje Kanits promoveerde onlangs met haar onderzoek naar de preventie van wiegendood in Nederland. Nadat de Nederlandse kinderarts Guus de Jonge in 1987 het advies gaf om baby’s op de rug te slapen te leggen, nam het aantal wiegendoodgevallen snel af. Maar nu de cijfers weer zijn gestegen vraagt dat om aandacht voor dit onderwerp.Goede adviezen en voorlichting blijven nodig.

Na het advies in 1987 om de baby op de rug te slapen te leggen volgde in 1994 het advies om geen dekbedje meer te gebruiken, in 1996 het advies om niet te roken, bij voorkeur borstvoeding te geven en met de baby in één ruimte te slapen. In 1998 werd geadviseerd om een fopspeen te geven en een slaapzakje te gebruiken. De laatste adviezen stammen uit 2004: niet met de baby in een bed slapen, en in 2007: laat de baby in een eigen bed of wieg slapen.

Verslapping aandacht

Juist omdat wiegendood bij ons niet vaak voorkomt, bestaat het risico op verslapping voor dit belangrijke onderwerp, meldt Floortje in de special van Kenniscentrum Kraamzorg. Daarom vindt ze het belangrijk om hier steeds aandacht voor te vragen. Uit de recente peiling Veilig Slapen blijkt dat er geen dekbedden meer gebruikt worden en dat het fopspeengebruik is toegenomen. Ook slaapt de baby vaker met de ouders in een kamer. Met de adviezen om de baby op de rug te leggen wordt echter wisselend omgegaan door ouders (30% volgt dit niet altijd/consistent op), en ook ligt de baby niet altijd in een eigen bedje maar in het ouderlijk bed. Hier kan de co-sleeper of wieg naast het grote bed zijn dienst bewijzen.

Negatieve invloed van social media en babymarketing

Floortje maakt zich zorgen over het gebruik van social media waar veel ouders tegenwoordig hun informatie vandaan halen. ‘Met grote regelmaat plaatsen jonge ouders foto’s van hun slapende kindje waarbij geen rekening gehouden is met de richtlijnen van Veilig Slapen’, meldt Floortje. De kindjes lagen dan te slapen op de zij of buik, bij de ouders op bed, op de bank of in een stoeltje. In bed waren dikwijls knuffels, kussens of een babynestje te vinden. Van alle onderzochte 514 foto’s voldeden maar 6 foto’s aan de veilig slapen adviezen. ‘Als je baby’s online vaak op hun buik ziet slapen, dan ga je dat normaal vinden’, aldus Floortje. Ook worden ouders beïnvloed door momfluencers en babymarketeers waarbij soms wordt ingespeeld op angst en schuldgevoelens van ouders.’

Wiegendood komt vaker voor in kinderopvang

Uit het onderzoek van Floortje blijkt verder dat wiegendood relatief vaak voorkomt in de kinderopvang. Redenen zijn niet bekend, maar er wordt wel onderzoek naar gedaan. Floortje: ‘We onderzoeken of baby’s in de opvang meer moeite hebben met slapen, of juist dieper slapen.’ De leeftijd van 4 tot 5 maanden is kritiek in de ontwikkeling van baby’s, en dieper slapen kan ervoor zorgen dat kinderen minder goed reageren of wakker worden als ze moeite hebben met ademen of in een situatie met een zuurstoftekort belanden. Ze wijst erop hoe belangrijk het is dat baby’s gewend zijn om zelfstandig in een eigen bedje in slaap te vallen voordat ze naar de opvang gaan.

Rol van de Kraamzorg

Uit de Peiling Veilig Slapen blijkt dat 52 procent van de respondenten informatie van websites haalt en 23 procent actief zoekt op social media. Volgens Floortje past dit in het huidige tijdsbeeld, maar de gezondheidszorg maakt er nog weinig gebruik van om goede informatie te verspreiden. De rol van de Kraamzorg om goede slaapadviezen te geven in de beginfase is superbelangrijk. Zoals een slaapritueel, de baby strak instoppen en de verwachtingen van de ouders zelf. Het is normaal dat baby’s rond de zeven weken een huilpiek hebben en dat baby’s soms na zes of negen maanden pas doorslapen.

Bron: Wiegendood, Kennis en praktijk, special Kenniscentrum Kraamzorg