In het vervolg op het thema artikel over probleemslapertjes interviewde BabyWereld nog 2 deskundigen: Mieke Cotterink van VeiligheidNL en Francien Mels die na onderzoek de PIKO ontwikkelde.
Mieke Cotterink, expert Kinderveiligheid bij VeiligheidNL, ziet een toegenomen aandacht voor veilig slapen
Welke vragen krijgt VeiligheidNL over veilig slapen? Mieke: ‘We krijgen van professionals en ouders regelmatig vragen over verschillende producten. Denk aan inbakerslaapzakken, white noise apparaten, kussentjes tegen scheefhoofdigheid, babynestjes, Nunki lakentje, PIKO, Aerosleep matras en co-sleepers. De belangrijkste vraag die dan steeds wordt gesteld is: is het veilig om te gebruiken? En helpt het?’
Waar komt alle aandacht voor slapen vandaan?
‘Vergeleken met vroeger denk ik dat ouders nu geen realistisch beeld voorgeschoteld krijgen van wat erbij komt kijken als je net een baby hebt gekregen. Marketingplaatjes en social media zorgen voor een rooskleurig beeld. Maar af en toe huilen, niet aan één stuk doorslapen, hoort er gewoon bij. Wat me ook opvalt, is dat een baby mee moet in het ritme van de ouders, maar dat werkt in de praktijk vaak niet. Dat brengt veel onrust met zich mee en heeft effect op het slapen, voor het hele gezin. In je wanhoop ga je zoeken naar iets wat kan helpen en je staat open voor alles.’
Slaapzak met verzwaringselementen
Fabrikanten spelen hierop in met de ontwikkeling van nieuwe slaapproducten, vaak varianten op het huidige aanbod. Mieke hierover: ‘Er zijn bijvoorbeeld verschillende soorten kussentjes tegen scheefhoofdigheid en slaapzakken met verzwaringselementen, speciaal voor onrustige baby’s met slaapproblemen. Van oorsprong werden verzwaringsdekens aangeraden voor volwassenen en kinderen met een aandoening zoals ADHD of het syndroom van Down, maar nu dus ook voor baby’s. Het verzwaarde borstgedeelte moet ervoor zorgen dat baby’s rustiger worden en beter kunnen slapen. Maar als kindjes omrollen naar de buik, kunnen ze heel moeilijk terugrollen naar de rug. Dat is risicovol en dat realiseren ouders zich onvoldoende.’
Technische babyproducten in de babykamer
Hoe kijkt VeiligheidNL aan tegen alle techniek in de babykamer? Mieke: ‘Gaat het om technieken om de baby in de gaten te houden, zoals babyfoons, hartslagmeetapparaten etc., dan zien we dat als aanvulling op het toezicht van ouders. Het mag nooit een vervanging zijn. Dat is mijn enige zorg. Het kan zeker helpen, maar het kan ook de oplettendheid van ouders wegnemen. Ook kan het ouders onnodig stress bezorgen. Als er een signaal afgaat bijvoorbeeld, terwijl het vaak loos alarm is’, aldus Mieke.
Aandacht voor een kind is onvervangbaar
Ze vervolgt: ‘Kijken we naar de techniek in wiegjes, bedjes, wipstoeltjes zoals schommelwiegjes met muziekjes, dan zeg ik: dat is per kind verschillend, het ene kind heeft er meer behoefte aan dan het andere. Ik snap best dat het soms een oplossing kan zijn, maar voor een kind is aandacht en nabijheid van ouders zo belangrijk. Vroeger nam je een onrustig kind op de arm en ging je even lopen of naar buiten met de kinderwagen. Nu drukken ouders liever op een knopje waarna er iets gaat bewegen of er gaat een geluidje aan. Maar dat stukje directe aandacht en zorg van ouders voor hun kind kun je nooit vervangen.’
De 4 van Veilig Slapen
Om ouders te helpen heeft VeiligheidNL de 4 van Veilig Slapen ontwikkeld, onderdeel van de Veilig Opgroeien aanpak. De slaapadviezen zijn breder, maar beperkt tot de 4 belangrijkste, omdat bekend is dat ouders maar 4 dingen tegelijk kunnen onthouden.
‘Daarmee halen we de meeste winst en bereiken we een zo breed mogelijke doelgroep. Gelukkig hebben we een uitstekende kraamzorg in Nederland die de adviezen aan ouders overbrengt. Dat werkt heel goed en zorgt ervoor dat onze wiegendoodcijfers laag zijn’, aldus Mieke.
Francien Mels, ontwikkelaar van PIKO
Francien Mels vindt preventie belangrijker dan achteraf problemen oplossen. Ze ontwikkelde de PIKO: een prikkelarm en veilig slaapplekje om overal te gebruiken dat vorig jaar werd genomineerd voor de Baby Innovation Award verkiezing.
Wat was je insteek om met PIKO te beginnen?
‘Ik kom zelf uit de medische technische sector en ik vind preventie belangrijk, want voorkomen is gewoon beter dan genezen. Daarnaast heb ik zelf 4 kinderen, dus ik weet zelf als geen ander hoe belangrijk het is als je goed geslapen hebt, want dan loopt alles gewoon veel beter. Als je vanaf de geboorte een goed slaappatroon ontwikkelt, dan is dat een cadeautje voor het leven.’
Rust en regelmaat
Meer dan de helft van de ouders maakt zich zorgen over het slapen. Ze startte met onderzoek onder 250 ouders en professionals. ‘Daaruit kwamen interessante dingen naar voren bijvoorbeeld, dat meer dan de helft van alle ouders zich zorgen maakt over het slapen van hun kindje. En daarnaast blijkt dat ‘rust en regelmaat’ heel belangrijk zijn om goed te slapen. Dat is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Als je ouders vraagt op hoeveel plekken hun kind de afgelopen week heeft geslapen, dan komen ze uit op 5, soms wel 10 verschillende slaapplekken! Dat is dus niet de rust die nodig is om lekker te slapen. Zo is bij mij het idee voor de PIKO geboren: een vertrouwde en prikkelarme omgeving creëren waar je kindje ook slaapt.’
Francien wilde ouders niet alleen helpen met een product, maar ook begrijpen hoe baby’s slapen en hoe je kunt helpen en volgde de droomritme-slaapcoach training. ‘Ieder kind en ieder gezin is natuurlijk anders, maar in de basis kijk je: hoe gaat het nu en wat willen ouders zelf? Welk ritme en welke routine past daarbij en is het haalbaar? Dan kun je in kleine stapjes daar naartoe werken.’ In hoeverre heeft deze opleiding haar geholpen met de ontwikkeling van PIKO? ‘De termen ‘rust en regelmaat’ kwamen ook hier weer terug. Hoe kon ik dat doorvertalen naar de praktijk van alle dag? Vooral door te kijken waar ouders mee bezig zijn en waar ze behoefte aan hebben.’
Voorlichting aan zwangeren
Francien praat regelmatig met mensen uit de Kraamzorg, Consultatiebureau’s en Opvang. ‘Het mooie vind ik dat de basis van de 3 R’en, voor mij Rust, Ritme en Regelmaat, overal terugkomt. Ik zie echt nog kansen door voorlichting te geven aan zwangere vrouwen. Zwangeren zijn natuurlijk met hele andere dingen bezig: hoe groeit het kindje, wat heb ik aan spullen nodig, hoe ga ik het met opvang regelen? En niet met: hoe slaapt een baby, om de hoeveel tijd kan hij/zij wakker zijn? De kraamzorg loopt nu over met vragen van ouders over dat onderwerp. Als ze van tevoren een beetje weten wat ze kunnen verwachten en wat te doen, is daar nog een wereld mee te winnen.’
Geen magische oplossing
‘Ieder product kan helpen met het slapen, maar geen enkel product, ook de PIKO niet, zorgt voor de magische oplossing’, benadrukt Francien. ‘Ouders moeten kijken naar wat bij hen past en welk product het beste voor ze is. De PIKO is heel handig als je rust en regelmaat wilt creëren en zelf een actief leven leidt. Ben je veel thuis en slaapt de baby meestal in zijn eigen bedje, dan heb je de PIKO niet nodig. En als ouders wat willen uitproberen geef het dan ook de tijd om te wennen. Van het van alles wat uitproberen raakt een kindje alleen maar nog meer overprikkeld.’
Waarom is slapen zo actueel?
‘Het thema slapen is lang een ondergeschoven kindje geweest. Het is belangrijk om erachter te komen waar de problemen vandaan komen. Aan fysieke oorzaken kan soms wat worden gedaan, maar in 90% van de gevallen helpt het al om met ’rust en regelmaat’ te werken. Die basis moeten ouders zelf bieden. Producten zoals de PIKO kunnen daarbij helpen.’ Wat wil ze nog bereiken met PIKO? ‘Ik heb PIKO ontwikkeld om zoveel mogelijk ouders te helpen. Ik hoop dat het straks op de uitzetlijst staat en dat het een algemeen geaccepteerd artikel is!’
