U bevindt zich hier:--Veilig slapen kan nog beter

Veilig slapen kan nog beter

Door |2019-03-31T11:47:09+00:0028 februari, 2019|Categorieën: Thema artikelen|Tags: |
veilig slapen baby

Slaap kindje, slaap.. Het gaat best goed met het veilig slapen van baby’s in Nederland. Het wiegendoodcijfer is laag en er wordt goede voorlichting gegeven. Toch komt de kraamzorg nog regelmatig onveilige slaapsituaties tegen in kraamgezinnen. We moeten dus waakzaam blijven…

Hoe staat het met het veilig slaapklimaat van baby’s?

Om te onderzoeken hoe het precies staat met het Veilig Slaapklimaat voor baby’s is het onderzoek door VeiligheidNL een goed uitgangspunt. Dit onderzoek werd verricht in samenwerking met de Kraamzorg. Daaruit blijkt dat 70% van de baby’s ‘s nachts in het ouderlijk bed slaapt. 20% van de baby’s heeft geen babybedje. Andere plekken waar baby’s te slapen worden gelegd zijn een kinderwagenbak (19%) en een babynestje (10%). Allemaal risicovolle slaapplekken die de kans op wiegendood vergroten.

Slapen in babynestjes en kinderwagenbakken

Barbara Van Splunter-de Ruiter is zorgcoördinator, lid van de verbetercommissie Kraamzorg Midden Nederland en heeft meegeholpen met de totstandkoming van diverse protocollen. De resultaten van het onderzoek verrassen haar niet. ‘We zien baby’s slapen in babynestjes of in kinderwagenbakken op de grond, op de bank of in de box. En dan hebben we het niet over een slaapje overdag maar de hele nacht. Waarom ouders dat doen? Meestal omdat ze geen wiegje hebben en het ledikant te koud is. Een andere onveilige situatie is de baby te slapen leggen op een aankleedkussen tussen de hoofdkussens van de ouders. De veiligste plek voor een baby is natuurlijk wel een bedje.’

We vragen haar hoe ze dat zelf heeft gedaan destijds. ‘Mijn kinderen sliepen altijd bij ons in bed, maar ik had wel voorzorgsmaatregelen genomen: met een wollen dekbed, mijn kinderen op harthoogte en een wiegje naast het bed. Er is een mooi onderzoek in Engeland gedaan waaruit blijkt dat vrouwen die met hun baby slapen in een bed, dieper slapen, beter uitgerust zijn en meer tevreden kinderen hebben, mits je het maar veilig doet. Opvallend is ook dat vrouwen die met hun baby lepeltje-lepeltje liggen, instinctief niet draaien of woelen en op hun kind gaan liggen. Er zijn zo veel landen waar dit ook wordt gedaan, maar wij zijn het verleerd en onze slaapomgeving is ook niet meer geschikt met zijn zachte matrassen, synthetische dekbedden en kussens. We ademen in baby’s gezicht en baby’s zijn niet in staat om al die kooldioxide weer uit te ademen.’ Ze vult aan: ‘Mensen behandelen een baby soms als een minimens die alleen nog maar een beetje in de lengte moet groeien, maar het is toch echt een hulpbehoevende baby!’

Het samen in een bed slapen wordt door VeiligheidNL afgeraden. De kans bestaat dat ouders door vermoeidheid, medicijngebruik of anders, niet in de gaten hebben dat hun kindje onder het dekbed, kussens of tussen het hoofdeinde en het matras kan komen te liggen. Of de kans bestaat dat ouders op hun kindje komen te liggen. Mogelijke gevolgen zijn oververhitting bij de baby en ademnood. Dit vergroot de kans op wiegendood.
Barbara: ‘Ons advies blijft dan ook: een baby in zijn eigen bedje, wiegje of cosleeper, de eerste periode het liefst naast het ouderlijk bed. Maar als ouders toch graag met hun baby in bed willen slapen, dan leggen wij graag goed uit hoe ze dat veilig kunnen doen.’

Slaapadviezen genoeg, maar ouders doen soms anders

Er zijn adviezen genoeg, maar toch doen ouders andere dingen, hoe komt dat? ‘Dat komt omdat ze dat horen van andere mensen maar ook omdat de matrasjes te koud zijn door een ventilerend opdekmatrasje’, antwoordt Barbara. Dat is zo luchtdoorlatend dat kleine baby’s niet op temperatuur komen. We adviseren dan ook om het opdekmatrasje pas na een paar weken te gebruiken, als een baby zichzelf goed op temperatuur kan houden. Ik vind dat de fabrikant en de winkels daar ouders op moeten wijzen. Nog erger is het als ik hoor dat ouders in de winkel te horen krijgen: ‘Je wilt toch het beste voor je kind’ en zo’n opdekmatrasje niet kunnen betalen en zich daardoor slecht voelen. Ik ben zelf naar deze winkel gegaan en kreeg te horen dat dit product wiegendood voorkomt. ‘Ik zou dan de krant maar bellen’, was mijn antwoord, waarop de verkoper wat inbond. Maar het is wel erg dat er met dit product zo geschermd wordt terwijl er in Nederland geen slechte matrasjes worden verkocht. Maar het allerbeste is een wiegje in de beginfase, daar is het klein en warm en je kunt het naast het ouderlijk bed zetten. Of een cosleepertje.’

Gelukkig zijn er veel dingen verbeterd bij de kraamgezinnen. Barbara daarover: ‘De stootkussens zijn uit het ledikant en er worden nauwelijks nog dekbedjes gebruikt.’ Wij wijzen haar op het gebruik van ledikantbeschermers in België en Duitsland. ‘In Duitsland worden zelfs nog kussentjes gebruikt!’, is haar antwoord. Door internet kunnen mensen over de hele wereld kopen en krijgen we dus slaapproducten in ons land waar de Kraamzorg en VeiligheidNL niet achter staan. Door toenemende migratie zie je ook andere gebruiken, mensen die rond de Middellandse Zee woonden, pakken hun kinderen vele malen warmer in dan wij doen. Dan zie je kinderen in de lente in een skipakje met een bezweet hoofd in de kinderwagen liggen…’

Waar zijn de wollen dekentjes?

Wat Barbara en haar collega’s jammer vinden is dat er nog maar weinig wollen dekentjes te krijgen zijn. ‘We zien heel veel mooie dekentjes, maar meestal dun en gemaakt van fleece en katoen. Wij weten uit de praktijk dat wol veel beter werkt. Als kleine baby’s niet op temperatuur kunnen komen vragen, we ouders om een wollen trui van hen waar we de baby inwikkelen, dan zijn ze zo op temperatuur.’

Belemmering in beweging

We hebben het nog even over babynestjes. Geen volwaardige slaapplek dus. Het advies van VeiligheidNL luidt: gebruik een babynestje in de box of op een kleed en blijf erbij. Gebruik deze niet in de wieg, ledikant of ouderlijk bed’.
Barbara: ‘Wat veel babyproducten helaas doen is kinderen belemmeren in hun beweging. En dan proberen wij in de kraamweek te vertellen dat kinderen de ruimte moeten krijgen, dat ze iedere dag even op hun buik moeten liggen, dat ze slapen in bed en spelen in de box, en dat je deze plek alleen maar hoeft af te bakenen in plaats van dat je de baby vastzet. En dat laatste doet een babynestje ook.’
Ook de Scandinavische doos komt ter sprake. ‘In Finland krijgen ouders van de overheid bij de geboorte een doos uitgereikt met spullen erin. De doos kan ook gebruikt worden als slaapplekje. ‘Dat was gelukkig van korte duur, want ook een babydoos is geen volwaardige slaapplek. Ten eerste zijn de wanden afgesloten en ten tweede voldoet het matrasje niet’, aldus Barbara.

Angst voor rugligging bij ouders

Sommige ouders wijken af van het advies om een baby op de rug te laten slapen. Barbara: ‘Dat klopt, daarom worden zijligkussentjes aangeschaft. Maar daarmee fixeer je ook kindjes weer. Het is belangrijk dat je goede voorlichting aan ouders geeft over de voorkeurshouding. Een baby moet goed afwisselend links en rechts liggen en dat moet je goed in de gaten houden. In ons zorgdossier staat ook informatie over roterend handelen, dat je een baby in afwisselende houdingen vastpakt, voedt, etc. Ouders kunnen zelf enorm veel doen, maar het is voor een baby ook veel prettiger om niet steeds in dezelfde houding te zitten of liggen.’
Ze vult aan: ‘Afplatting van het hoofdje komt niet alleen van het op de rug liggen in bedje. Het steeds vastzitten in autostoeltjes, wipstoeltjes, kleine kinderwagenbakken, eetstoelen met babyhouders, draagt daar mede toe bij. Kinderen zitten bijna de hele dag in dezelfde houding en dat is kwalijk.’ Ze heeft wel het idee dat betere voorlichting tot verbetering heeft geleid. ‘Maar wij zien baby’s natuurlijk alleen maar in de kraamperiode. Dat zou je aan consultatiebureau-artsen moeten vragen.’

Wieg first

Wat zou er nog beter kunnen qua voorlichting? ‘Ik denk dat we al enorm veel doen. Maar het zou nog mooier zijn als dit ook in de winkels gebeurt. Dat men de goede adviezen krijgen. Dat mensen bijvoorbeeld starten met een wieg en een goed matrasje zonder luchtdoorlatende opdek, omdat dat deze koud is voor pasgeborenen. Wij zorgen ook voor de verspreiding van de Veilig Slapen folders van VeiligheidNL in de kraamweek aan de ouders. Maar eigenlijk zouden deze ook via de winkels moeten worden verspreid. Ze komen immers tot stand in samenspraak met verloskundigen, kraamzorg en consultatiebureau-artsen, en zijn dus uitstekende richtlijnen, ook om in de winkels te gebruiken.’

De babymarkt staat niet stil en er komen steeds nieuwe producten bij, ook op het gebied van veilig slapen. ‘Door jullie blad zijn we gelukkig meer op de hoogte, maar verder zien soms pas bij de mensen thuis wat ze hebben gekocht. We bespreken deze producten in ons werkoverleg. Ook als er een product wordt aangetroffen wat kraamverzorgenden niet kennen. Dan maken ze er een foto van en sturen ons die toe, waarna ik het ga uitzoeken en terugkoppelen met een stuk advies.’

Wat mist ze nog in de markt?

‘Naast het gebrek aan wollen dekentjes is er nog steeds geen goed alternatief voor een warmwaterkruik. Want dat geleidt het allerbeste, al bestaat de kans op lekken. Alle andere kruiken blijven gewoon minder lang warm.’ En zowel VeiligheidNL als de Kraamzorg missen slaapzakken in de kleinste maatjes. Het advies is om zodra de baby beweeglijk wordt, dus na 1 tot 2 maanden, al een babyslaapzakje te gebruiken. Maar deze zijn volgens ouders moeilijk verkrijgbaar!

Onderzoek door VeiligheidNL

Deze organisatie krijgt regelmatig vragen over hoe ze hun kindje moeten laten slapen, hoe het bedje opgemaakt moet worden, wat de temperatuur op de kamer moet zijn of wat de veiligste plek is. VeiligheidNL heeft daarom video’s gemaakt waarin specifiek advies gegeven wordt over alternatieven voor samen slapen, een goede temperatuur in de slaapkamer in combinatie met beddengoed en wanneer je wel en niet je baby in een babynestje kunt laten slapen.

veilig slapen slaapzak puckababy

Redenen van ouders om baby’s niet op de rug te slapen leggen

Mieke Cotterink van VeiligheidNL: ‘Uit het door ons gehouden onderzoek* blijkt dat ouders soms afwijken van de slaapadviezen. Waarom leggen ouders hun baby toch niet altijd op de rug bijvoorbeeld? Ze geven aan dat hun baby beter slaapt op de buik en dat ze bang zijn voor het afplatten van het hoofdje. Uit eigen onderzoek weten we ook dat sommige ouders bang zijn voor spugen als de baby op de rug ligt. Ze denken dat de baby dan zou kunnen stikken in het braaksel.
Dit zijn belangrijke inzichten uit oogpunt van preventie, want zolang deze ‘bezwaren’ van ouders niet eerst weggenomen worden, zullen ze de adviezen niet opvolgen.
Ook het gemak van de borstvoeding is een argument om soms af te wijken van het advies om een baby in een eigen bedje te laten slapen, blijkt uit datzelfde onderzoek. Belangrijk is dan om een alternatief te bieden aan ouders, zoals een aanschuifbedje/cosleeper zodat de baby wel dichtbij is, maar wel een eigen bedje heeft.
In onze voorlichting gaan wij dit jaar extra aandacht besteden aan dit punt, dus niet alleen de juiste slaapadviezen geven, maar ook aandacht voor de redenen van ouders waarom het soms niet lukt om deze op te volgen.’

* Bron: Elfde Peiling Veilig Slapen

72,4% legt baby gewoonlijk op de rug te slapen
34,1% slaapt samen met hun kind in één kamer
6,3% van de ouders slaapt met hun baby van 0-2 maanden in één bed
8,2% van de ouders slaapt met hun baby van 3-4 maanden in één bed

Opgegeven redenen om wel met baby in een bed te slapen zijn: gemak van borstvoeding geven (50%), beter slapen van het kind (40%).

Dit is een gedeelte van het artikel dat is verschenen in het voorjaarsnummer van BabyWereld 2019.

Lees meer over onderzoek naar aanschaf babykamer meubelen door WIJ monitor

Foto’s: Cottonbaby en Puckababy