speen fopspeen

Een baby heeft direct vanaf de geboorte een grote zuigbehoefte. Door aan de tepels van de moeder te zuigen zet een baby het borstklierweefsel van de moeder aan om genoeg melk te produceren zodat een baby kan overleven. Dat heeft de natuur mooi geregeld. Maar de zuigbehoefte is bij iedere baby anders en het is soms nodig als extra een fopspeen aan te bieden.

Fopspeen, wat is dat?

Het woord zegt het al: met een fopspeen ‘fop’ je de baby. Door te zuigen krijgt je baby geen voeding binnen maar je baby bevredigt wel de enorme zuigbehoefte die baby’s nu eenmaal hebben. Toch heeft een fopspeen een duidelijke functie. Het kalmeert je baby en biedt troost als je baby verdrietig is. Een fopspeen helpt ook de zuigbehoefte naast borstvoeding en flesvoeding te bevredigen. Ook blijkt uit diverse onderzoeken dat het gebruik van een fopspeen helpt om wiegendood te voorkomen. Met een speentje in de mond komt je kindje minder snel met zijn neus en mond op het matras te liggen. Daarnaast worden de spieren in de mond en kaak gestimuleerd en de luchtwegen beter vrijgehouden. Speenzuigende kinderen moeten door de neus ademen, dat is weer beter voor de ontwikkeling van de ademhalingswegen en je kindje loopt minder risico onder de dekens te kruipen.

Is een fopspeen goed?

Een fopspeen mag je gerust naast borstvoeding en flesvoeding gebruiken. Maar als je borstvoeding geeft kun je beter wachten totdat je baby het drinken goed onder de knie heeft om speen-tepelverwarring te voorkomen. Een speen kan het zuigen stimuleren. Premature baby’s die sondevoeding krijgen omdat ze niet sterk genoeg zijn om te drinken, krijgen vaak een speentje aangeboden. Zo wordt de zuigreflex gestimuleerd en leren ze dat honger, zuigen en voeding krijgen met elkaar te maken hebben. Ook wordt er door het zuigen speeksel geproduceerd en dat is weer gunstig voor het verteren van de voeding. Baby’s met reflux, dat is het teruggeven van melk, kunnen baat hebben met het zuigen op een speen. Deze baby’s moeten vaak veel slikken om te voorkomen dat de zure maaginhoud omhoog komt en dat gaat gemakkelijker als ze op een speen zuigen. Een speen is ook handig als je er als moeder even niet bent, bijvoorbeeld als je baby bij iemand anders is of bij de opvang.

Nadelen fopspeen

Helaas zijn er ook nadelen. Zuigen op een speen kan zorgen voor speen- tepelverwarring als je borstvoeding geeft. Want zuigen aan de borst en op een speen zijn compleet andere technieken. Ook kan het zijn dat je baby ‘s nachts wakker wordt omdat deze zijn speentje kwijt is. Zuigt je kind lang op een speen dan bestaat de kans op spraakproblemen zoals slissen. Daarom is het belangrijk rond het eerste jaar het speenzuigen af te leren, zie hieronder.

Soorten spenen, welke is het beste?

Er zijn veel verschillende modellen spenen op de markt. Er zijn glow in the dark modellen waarvan het schildje licht geeft in het donker, spenen met een knuffeltje eraan bevestigd, gepersonaliseerde spenen… Kijk bij het kopen vooral goed naar het model en het materiaal waarvan het gemaakt is. Er zijn eigenlijk maar twee belangrijke vormen:

Natural of kersvormige speen:
De natural of kersvormige speen heeft een rond, bolgevormd zuiggedeelte. Bij deze speen is er geen boven- of onderzijde en de speen wordt over het algemeen gemakkelijk geaccepteerd door je kindje. Zie foto hieronder rechts.

Dental fopspeen
De dental speen heeft een afgeplatte top en de vorm is goed voor de stimulering van de tong- en kaakspieren. Het bolle gedeelte komt tegen het gehemelte en het platte gedeelte drukt tegen de tong. Zie foto hieronder links.

Welke speen het beste is voor je kind is moeilijk te zeggen. Het is een kwestie van uitproberen! Wel is het belangrijk dat je kiest voor de juiste leeftijdsfase: prematuur, newborn, 0 tot 3 maanden, 3 tot 6 maanden.

Ook interessant om te lezen: de fruitspeen, wat is dat?

natural kers speen, dental speen

Rubber of siliconen?

Een fopspeen is gemaakt van siliconen of natuurlijk rubber (latex). Boven het speengedeelte zit een schildje dat voorkomt dat de speen in de mond van je baby terecht komt. De meeste spenen zijn gemaakt van siliconen maar de rubberen variant is vanwege duurzaamheid steeds meer in opkomst. Fijn te weten is dat rubberen exemplaren uit één stuk gemaakt zijn, er kan zich dus geen vuil en bacteriën ophopen in de naden. Siliconen spenen leveren in tegenstelling tot rubber, geen allergische reactie op. Bovendien zijn spenen van siliconen sterker dan rubber. Bij siliconen spenen is het belangrijk te letten of er ‘BPA vrij’ of ‘0 procent Bisphenol A’ op de verpakking staat. Dit is een schadelijke stof die de hormoonbalans van je kindje kan verstoren.

Waar bewaar je een fopspeen?

Je kindje zal zijn speentje regelmatig verliezen. Hij wordt regelmatig uitgespuugd, valt op de grond en wordt naar behoefte weer in de mond gestopt. Gebruikt je baby de speen niet? Berg deze dan hygiënisch op in een afsluitbaar doosje of zakje en bewaar deze op een vaste plaats zoals op de commode of in een speciaal vakje van de luiertas als je op stap gaat. Om zoekraken te voorkomen kun je een speen vastmaken aan een speendoekje of een speenkoord.

Hoe speen uitkoken?

Neem geen enkel risico met je pasgeboren baby, kook een nieuw gekochte speen altijd eerst uit. Gebruikt je baby de speen wel zes keer per dag? Maak de speen dan dagelijks schoon. Is je baby ouder dan zes maanden, dan is een keer per week steriliseren voldoende. Spoel de speen altijd af voordat je deze aan je baby geeft. Hoe maak je de speen schoon? De bekendste methode is uitkoken of steriliseren in magnetron of vaatwasser. Kies gewoon de methode die je het meest aanspreekt. Hieronder leggen we alle methodes uit.

  1. Uitkoken
    Doe de speen in pannetje met water, breng het water aan de kook en laat de speen ongeveer 3 minuten koken. Met een schone lepel haal je de speen uit het water waarna je deze op een schone theedoek of stuk keukenpapier laat drogen.
  2. Reinigen in de magnetron
    Je kunt de speen ook reinigen met een magnetronsterilisator. Vul deze met water tot de aangegeven hoeveelheid en stop de fopspenen en/of spenen erin. Doe de deksel dicht en zet de sterilisator aan op 800 Watt en wacht ongeveer 3 minuten. Na het afkoelen kun je de schone spenen eruit nemen.
  3. Schoonmaken in de vaatwasser
    Leg de speen op een rekje en zet de vaatwasser aan op minimaal 55 graden.
  4. Schoonmaken met UV LED sterilisatie
    Nieuw is de methode om spenen te desinfecteren met UV LED. Was de spenen onder warm water en droog deze met theedoek op keukenrol. Plaats daarna de spenen in een UV LED sterilisator container en druk op de AAN-knop.

Wanneer fopspeen vervangen?

De Europese richtlijnen geven aan dat je een fopspeen na zes weken moet vervangen. Controleer de speen regelmatig op scheurtjes of beschadiging, dat kun je doen door af en toe stevig aan het zuiggedeelte van de speen te trekken. Zie je ergens een (kleine) beschadiging, gooi de speen dan direct weg en schaf een nieuwe aan.

Tips voor het kopen en gebruiken van een fopspeen

  1. Als je een merk fopspeen hebt gevonden dat goed bevalt, dan is het handig om daar meerdere exemplaren van in huis te hebben.
  2. Gebruik een fopspeen alleen als het nodig is, dus geef je kind niet te pas en te onpas een speentje.
  3. Slaapt je kind, haal de speen dan weg. Is je kind een speenzuiger en stopt hij zonder speen zijn duim in de mond, dan kun je beter de speen weer geven.
  4. Probeer spelenderwijs het ademen door de neus te stimuleren, want dit is veel beter voor de gezondheid van je kind. Dit kan door samen liedjes te neuriën waardoor deze door neus moet ademen, bolle wangen maken en de lippen samen te persen, te ruiken aan dingen die geuren zoals bloemen en etenswaren. Of het met een rietje wegblazen van een wattenbolletje. Ook het leren drinken uit een (tuit)beker of uit een rietje is een goede oefening.
  5. Reinig de spenen regelmatig, maak ze niet schoon door deze in eigen mond te stoppen.
  6. Controleer de fopspeen op scheurtjes en gaatjes en vervang ze regelmatig.
  7. Pas op met een fopspeenkoord, je kind kan hierdoor stikken als deze om de hals wordt gedragen. Een spenenkoord mag niet langer zijn dan 22 cm.
  8. Een fopspeen is om op te zuigen, zie je dat je kind op de fopspeen zit te bijten: geef je kind dan een bijtring.

Het verschil tussen zuigen op speen of duim of vingers

Het gebruik van een fopspeen is beter dan het zuigen op duim of vingers. De gevolgen voor het gebit zijn minder erg als je kindje op een speen zuigt mits je het  fopspeen zuigen tijdig afleert. Het afleren van een fopspeen is gemakkelijker dan het afleren van duimzuigen. Een speen kun je weggooien maar duim en vingers van je kindje niet!

Wanneer speen afleren

Na een maand of zes neemt de zuigbehoefte af maar dan is het zuigen inmiddels een gewoonte geworden. Het is belangrijk om deze gewoonte tijdig af te leren want het heeft veel nadelige gevolgen voor de stand van de kaak, de ontwikkeling van het gebit en de spraakontwikkeling. Het advies luidt om voor het eerste jaar te stoppen met op de speen zuigen. Maar hoe doe je dat? We geven je hier wat algemene tips en beproefde methodes voor het afbouwen, hopelijk zijn ze ook bij jou succesvol!

  1. Probeer een moment te kiezen voor de eerste verjaardag. Kies een rustige periode uit waarbij je kind niet te veel last heeft van spanning.
  2. Start altijd eerst met minderen overdag, bijvoorbeeld om bepaalde dagdelen geen speen te geven. Bedtijd is een belangrijke fase om nog wel op een speen te kunnen zuigen.
  3. Leg je kind uit waarom het beter is om te stoppen. Wijs je kind er af en toe op dat andere kinderen en grote mensen ook geen speen meer hebben.
  4. Mocht je kind het overdag moeilijk krijgen, dan kun je je kind afleiden met een knuffel, spelletje of samen iets te lezen.
  5. Geef je kind een complimentje als het goed gaat. Een beloningssysteem kan enorm helpen bij een wat ouder kindje. Maak samen een weekkalender met dagdelen en laat je kind een mooie sticker plakken voor elke ochtend en middag dat er niet gespeend is. Of laat je kind de speen inleveren bij de spenen-fee en leg ‘s morgens een cadeautje neer. Je kunt ook de speen samen in de tuin begraven of samen weggooien.
  6. Koop geen nieuwe speen meer, dan zijn er ook niet veel spenen in huis te vinden voor je kind.
  7. Zuigt je kind op duim of vingers? Doe er dan overdag een pleister om.
  8. De eerste week mag je kind nog wel ‘s avonds naar bed met een speen.
  9. Troost kun je ook bieden op een andere manier dan met een speen, bijvoorbeeld met een knuffel of samen een boekje lezen.
  10. Hou vol! ook al is het moeilijk en moet je kind veel huilen.

Afleren duimzuigen

Met een duim of vingers in de mond leren kinderen niet door de neus te ademen maar via de mond. Normaal wordt lucht door neusademhaling gefilterd maar ademt je kind veel via de mond dan hebben bacteriën vrij spel. Zo loopt je kind meer kans om keel- en oorontstekingen te krijgen of infecties aan de luchtwegen. Het is ook niet goed voor de ontwikkeling van spieren en motoriek van de mond; je kind leert minder goed kauwen en het kan zorgen voor spraakproblemen. Genoeg redenen om tijdig af te bouwen dus.
Geadviseerd wordt om het zuigen op fopspeen, duim of vingers definitief af te leren voordat je kind zijn melkgebit gaat wisselen. Dus rond het vierde jaar. Dat is ook de leeftijd dat je kind ook begrijpt wat er in deze moeilijke fase moet gebeuren. Is je kind nog niet aan het wisselen met zijn melkgebit en lukt het om te stoppen, dan heeft de kaak nog de gelegenheid zich te herstellen voor het doorkomen van het blijvende gebit.

Foto’s: Difrax, Foto speenkoord: Mushie